Như một con tàu cao tốc, VC Corp đang lao lên hết tốc lực với một loạt các sản phẩm mới sắp “trình làng”.

+ ZoomBan: Tôi đã nhắc tới mạng xã hội mới đang ở giai đoạn closed beta này trong bài viết trước và cũng đã được mời dùng thử. Nhìn chung tôi có ấn tượng tốt về những gì VC làm được và hy vọng sẽ có một bài review kỹ riêng về ZoomBan trong vài ngày tới.

+ LinkHay: Đây là một Digg-clone. Theo tôi được biết nhóm làm GoodVietnam DOT com đã đầu quân cho VC Corp và chuyển sản phẩm của mình thành LinkHay DOT com. Tuy không có nhiều thay đổi trong giao diện nhưng ứng dụng được làm lại bằng PHP (trên Pligg platform) và host tại Việt Nam nên chạy nhanh hơn hẳn. Tuy nhiên, tôi cảm thấy cách sắp xếp các link còn khá đơn điệu, buồn tẻ. Để cuốn hút người dùng vào cuộc chơi có lẽ nhóm phát triển nên suy nghĩ lại về bố trí giao diện để có thêm màu sắc và hình ảnh.

+ BNok: Cũng là một ứng dụng đang trong giai đoạn phát triển nhưng bạn có thể xem các blog demo ở đó. Đây là mạng dành riêng cho các blogger chuyên nghiệp làm trên nền Wordpress MU. BNok sẽ tập chung vào các phần bình luận và đối thoại giữa blogger và người đọc cũng như giữa các người đọc với nhau. Phiên bản hiện tại còn chưa hoàn chỉnh cả về UI lẫn chức năng nên có thể gây thất vọng với bạn nhưng VC Corp hứa hẹn phiên bản hoàn chỉnh sẽ có nhiều chức năng “xã hội” tinh tế mà không phải blog nào cũng cung cấp được. Chúng ta sẽ phải chờ xem.

Đây là bước tiếp theo trong việc mở rộng “vùng phủ sóng” các ứng dụng web của VC Corp. Tôi thường nghĩ rằng họ đang đi quá nhanh nhưng theo tôi VC biết rõ họ đang làm gì và hướng tới mục tiêu nào. Điều đáng nói là FPT (?) và VinaGames sẽ phải làm nhiều việc để bắt kịp VC Corp về tốc độ nếu không muốn bị bỏ lại đằng sau trong cuộc chơi web tại Việt Nam.

Tôi chợt liên tưởng tới Microsoft, một công ty hùng mạnh mà vẫn đang phải ở “chiếu dưới” trong thế giới web vì đã bỏ lỡ các cơ hội của mình. Dù bạn có tiền và có nhiều LTV giỏi thì vẫn chỉ thỏa điều kiện cần chứ chưa thỏa mãn điều kiện đủ để làm ra các killer apps trên Net đó là có được một kiến trúc sư trưởng có triết lý riêng, có trí tưởng tượng và tài năng. Quan trọng hơn họ phải có khả năng gạt bỏ những trò tự đánh bóng để tạo ra các ứng dụng tốt thật sự. Họ phải sống trong không khí của Web 2.0 để cảm nhận từng ngày nhịp đập và hơi thở của nó. Trong web 2.0 không nên bao giờ có sự thỏa hiệp dù chỉ là một pixel màu lạc lõng, một chức năng gây phiền toái cho người dùng.

Vẫn còn nhiều cơ hội trên Net tại Việt Nam, nhưng đoàn tàu VC Corp sẽ chẳng dừng lại chờ đợi ai. Chắc chắn tôi sẽ lắng nghe tiếng còi tiên phong của họ.

Update: LinkHay.com vừa có giao diện mới. How do you think?

Năm 1976: Đài BBC thông báo đúng vào lúc 9h47 sáng ngày 1-4, sao Diêm Vương sẽ đi ngang qua sao Mộc và làm cho từ trường trái đất giảm đi rõ rệt trong chốc lát. Nhà du hành vũ trụ Patrick Moore kêu gọi thính giả hãy căn đúng vào phút đó và nhảy lên để tận hưởng cảm giác bồng bềnh trong không khí. Đến 9h48, những người nhẹ dạ cả tin đã bắt đầu gọi tới nhà đài mô tả cảm giác “bồng bềnh” của mình.

Năm 1984: Theo nguồn tin từ một server của điện Kremlin (kremvax.UUCP), đúng vào lúc cao điểm của Chiến Tranh Lạnh, Liên Xô muốn có cuộc thảo luận tự do với Mỹ qua nhóm tin (newsgroup) Usenet. Đây là trò đùa đầu tiên về Internet và khi mạng Usenet đầu tiên xuất hiện tại Nga nhiều năm sau đó, nó được đặt tên tên là kremvax.

Năm 1994: Tạp chí PC Computing đưa tin một đạo luật được thông qua cấm “sex chat” và chứng say Web vì “Quốc hội cho rằng say xỉn trên bất kỳ loại xa lộ nào (kể cả xa lộ thỗng tin) cũng là không tốt”. Nghĩ sĩ Ted Kennedy được cho là người đã đưa ra dự luật này. Sau đó trước sự phản đối dữ dội của những người nghiện rượu, ông đã phải chính thức đưa ra lời từ chối có liên quan.

Năm 1995: Theo tap chí Discover, một loại sống trong băng tuyết, giống như chuột chũi được phát hiện tại Nam Cực chuyên đục các tảng băng dưới chân chim cánh cụt và ăn những con xấu số bị rơi xuống. Chỉ đến khi tạp chí Discover đính chính lại trò đùa của mình thì loài chim cánh cụt trên toàn thế giời mới có thể thở phào nhẹ nhõm.

Năm 1997: Theo một e-mail, từ ngày 31 tháng 3 tới ngày 2 tháng 4, mạng Web sẽ đóng cửa để tổng vệ sinh. Năm con robot điện tử do Nhật chế tạo có thể đọc được nhiều ngôn ngữ sẽ được tung ra để dọn dẹp toàn bộ các rác điện tử rơi rớt trên mạng.

Năm 1998: Chiếu theo một văn bản mô tả tỷ lệ giữa đường kính và chu vi đường tròn trên một cái chén tại đền thờ vua Solomom, các nhà lập phát bang Alabama đã bỏ phiếu ấn định giá trị của số Pi là 3,0. Đây là thông báo trên báo của ban Khoa Học New Mexicans.

Năm 1998: Trang web của đại học MIT thông báo đại học này đã được bán cho Disney với giá 6,9 tỷ USD và sẽ được đổi tên từ “Đại Học Kỹ Thuật” thành “Đại Học Tưởng Tượng” và dời về Orlando. Một trò đùa của các hacker.

Năm 1999: Tờ Business Wire thông báo rằng để tài trợ cho dự án phát triển mạng Internet thế hệ kế tiếp trị giá 4 tỷ USD, chính phủ Mỹ sẽ bán hàng triệu nút mạng (Internet node) với giá khởi điểm 100 USD/nút tại trang web WebNode.com. Có gần 2000 nhà đầu tư đã cố mua các nút mạng này. Trò đùa này được đặt tên là “the tech boom”.

Năm 2003: Tin Bill Gates bị ám sát tại một buổi làm từ thiện ở Los Angeles được ba mạng truyền thông Hàn Quốc phát lại trên TV đã làm thị trường chứng khoán nước này giảm 1,5% tức là mất 3 tỷ USD giá trị.

Năm 2008: Bộ Tài Chính quyết định giảm giá xăng xuống còn 10.000đ/lít có hiệu lực từ 18h hôm nay được báo VNExpress chính thức thông báo ở đây.

Trừ thông tin cuối cùng thì các trò đùa trên do tạp chí Wire tổng hợp. Chúc ngày Cá Tháng Tư vui vẻ!

Bạn có bao giờ nghĩ tới chuyện bán blog của mình với giá vài triệu USD hay không? Câu trả lời là có NẾU bạn sở hữu một trong 25 blog có giá trị cao nhất thế giới do “24/7 Walls” đánh giá dựa trên cơ sở pageviews từ các nguồn độc lập như Alexa, Complete, Quantcast và khả năng sinh lợi từ quảng cáo trực tuyến của từng blog. Ngoài ra khả năng phát triển và chi phí cho đội ngũ biên tập viên (BTV) cũng được xét tới để định giá các blog này.

Chúng ta sẽ xem danh sách một số blog hay chính xác hơn là các cty nắm giữ những blog có giá trị cao nhất:

1. Các blog của cty Gawker: 150 triệu USD. Cty Gawker sở hữu nhiều blog nổi tiếng như Gawker, ValleyWag, Gizmodo, Wonkette… Theo thống kê từ nhiều nguồn các blog này có khoảng 30 triệu người ghé qua (unique visitor) hàng tháng, nếu mỗi người đọc 1,5 trang và thu nhập trên 1000 pageviews (CPM) là khoảng $20 thì doanh thu hàng năm của Gawker ở mức 11 triệu USD. Với đội ngũ BTV khá lớn, tỷ suất lợi nhuận biến tế (profit margin) của cty này vào khoảng 50% (tức là 5,5 triệu) và số này nhân với 15 - 30 lần (do tốc độ phát triển của các blog này khá cao) thì sẽ có giá trị của công ty Gawker.

2. MacRumors: 85 triệu USD. Đây là blog chuyên về cty Apple (người ta nói rằng nó còn thạo tin về Apple hơn cả chính ban quản trị cty ). Blog này đứng ở vị trí 2700 trên Alexa và Quantcast báo cáo có khoảng 4,3 triệu người đọc hàng tháng nhưng lại có số pageviews lên tới 33 triệu. Quảng cáo trên blog này cũng có giá cao nên ước tính CPM khoảng $30 tức doanh thu hàng năm ít nhất là 12 triệu USD với tỷ suất lợi nhuận chừng 60%. Chỉ số định giá là 12 lần lợi nhuận.

3. Huffington Post: 70 triệu USD. Đây là cái tên khá xa lạ với Việt Nam vì blog này chuyên về các chuyện chính trị của Mỹ. Thực tế blog này chưa có lời nhưng đang thu hút được khoảng 4 triệu người đọc hàng tháng nên ước tính năm nay blog có thể kiếm được khoảng 7,5 triệu USD từ quảng cáo. Do sắp tới kỳ bầu cử tổng thống của Mỹ nên pageviews của blog này tăng rất nhanh (nhưng cũng có thể sẽ xuống rất nhanh sau kỳ bầu cử). Huff Post đã được đầu tư gần 7 triệu USD và nhân với 10 lần để cho ra giá trị hiện tại.

4. PerezHilton: 48 triệu USD. Đây là blog chuyên về các chuyện của các ngôi sao Hollywood có thứ hạng Alexa là 755 và Quantcast cho biết có khoảng 10 triệu người đọc hàng tháng với 191 triệu pageviews. Tuy nhiên CPM của PerezHilton khá thấp chỉ khoảng 5 USD nên có doanh thu ước chừng 900.000 USD/tháng hay 11 triệu USD/năm và tỷ suất lợi nhuận trên 50%. Chỉ số định giá là 8 lần lợi nhuận.

5. TechCrunch: 36 triệu USD. TechCrunch (gồm TechCrunch DOT com và blog nhỏ khác) cho biết có 3.2 triệu người đọc và có số pageviews là 14.6 triệu. Do đọc giả của TechCrunch có trình độ cao nên CPM của blog này ít nhất đạt 30 USD tức là có doanh thu khoảng 5,3 triệu USD/năm. Ngoài ra, TechCrunch còn tổ chức các hội thảo với doanh thu chừng 600.000 USD/năm nên đây là “doanh nghiệp” có doanh thu 6 triệu USD và tỷ suất lợi nhuận 40%. Vì blog này phụ thuộc nhiều vào một cá nhân nên có rủi ro cao và do đó chỉ số định giá chỉ là 15 lần lợi nhuận.

Theo sau TechCrunch là một loạt các tech blog khác như Ars Technica (15 triệu), Mashable (10 triệu), GigaOm (8,4 triệu), Boing Boing (8 tr), Silicon Alley Insider (5.4 tr), ReadWriteWeb (5 triệu) và có thể nhắc tới một blog về design nổi tiếng là Smashing Magazine có giá 2.7 triệu.

Nhìn vào “bảng phong thần” này có thể thấy các blog công nghệ vẫn chiếm ưu thế; tiếp đến là các blog chính trị, tài chính. Tất nhiên blog viết về các ngôi sao màn bạc thì ở đâu cũng là người khổng lồ về pageview nhưng không hẳn có khả năng motetizing tốt vì không chọn lọc người đọc.

Ở Việt Nam, việc kiếm tiền từ blog chưa có tính hiện thực mặc dù tôi nghe nói có blog đã được trả tới cả triệu USD (?) Nhưng tôi không nghi ngờ về khả năng cạnh tranh của blog với báo chí truyền thống. Đề tài của các top blog tại Việt Nam cũng khác so với Mỹ: các blog về xã hội và văn nghệ sĩ chiếm ưu thế và chưa có blog công nghệ nào có số pageview vượt trội. Tuy nhiên, có thể là một chiến lược tốt cho các nhà đầu tư bỏ tiền vào các blog hàng đầu tại Việt Nam.

Phải nói thêm rằng các blog hàng đầu của Mỹ hoạt động như các doanh nghiệp (có đăng ký) và có một đội ngũ BTV chuyên nghiệp. Michael Arrington của TechCrunch và các blogger ở đó được ngủ rất ít vì phải ngày đêm không ngừng post các đánh giá, thông tin mới. Các blogger là những người phải chịu áp lực rất cao từ những gì mình viết ra vì không như báo chí họ không thể ẩn danh khi viết về các đề tài nhạy cảm. Nói chung cái gì cũng có giá của nó và biết đâu trong 10 năm tới danh sách những nghề tổn thọ nhất sẽ có nghề blogger?

Đã quá lâu tôi lại có đủ thời gian và nhiệt tâm để viết một bài trên blog. Hóa ra viết blog là một việc chẳng dễ dàng và tôi cảm thấy khâm phục những người được coi là top blogger tại Việt Nam khi họ có thể duy trì nhịp độ post bài hàng ngày hay chí ít là hàng tuần. Điều đáng nói hơn là trong khi các top blogger của Mỹ có thể kiếm hàng triệu USD một năm (FYI, doanh thu của TechCrunch vào khoảng 3 triệu USD năm 2007) thì các đồng nghiệp tại VN lại chỉ kiếm được vô số điều phiền toái như kiện tụng, lao lý… Nhưng cuối cùng chúng ta vẫn viết ngay cả khi phải “viết dưới giá treo cổ” (theo tựa một cuốn sách) vì chính điều đó tạo nên văn minh và tương lai của xã hội.

Trong thế giới blogroll nho nhỏ của mình, tôi thấy có một vài bài viết đáng chú ý xin chia sẻ cùng các bạn:

+ Tổng hợp của HarryD về tình trạng các mạng xã hội của VN. Đáng chú ý nhất là sự ra đời của Zoomban và những đổi mới của FaceViet.

+ Đức Ban tìm cách xóa tài khoản của mình tại CyVee và kết quả không như mong muốn. Có lẽ CyVee nên chú trọng hơn về các xử lý các phàn nàn, khiếu nại và trả lời mail của khác hàng.

+ Jason bình luận về việc TGĐ FPT lập trang blog riêng nói nhiều về FPT 2.0. Tôi không nói đây là một việc phí thời gian nhưng nhìn vào blog này quả là thiếu chuyên nghiệp.

Hơn hai tháng qua là một khoảng lặng đối với tôi, trong khi xã hội Việt Nam có những biết động lớn như việc giá cả leo thang khủng khiếp làm cho cuộc sống người nghèo càng khốn khó hơn hay việc TTCK mất hơn nửa giá trị dẫn đến một cuộc tháo chạy toán loạn. Tất cả dự báo một tương lai bất ổn trong đời sống kinh tế và vì thế có thể các tính toán chiến lược của các công ty web cũng sẽ phải thay đổi khi nguồn tiền đổ vào có thể không còn dồi dào như trước. Câu hỏi về monetizing các DV web sẽ được đặt ra nghiêm túc (và nhức nhối) hơn.

Khác với các website nước ngoài với hệ thống quảng cáo online ổn định và hiệu quả, các trang web tại VN hầu hết dùng kiểu banner lỗi thời và đựơc đặt mua trực tiếp nên thực tế là chỉ có vài trang web hàng đầu là có được doanh thu đáng kể từ quảng cáo trực tuyến. Các dịch vụ có thể “bán” được trên Net không nhiều như tuyển dụng, rao vặt và bán sách lại là lãnh địa của các trang web kiểu cũ mà chưa có hướng khai phá nào mới ngoại trừ CyVee trong việc tạo hồ sơ nghề nghiệp (nhưng thiếu focus như A. Ban đề cập trong một bài viết khác).

Chào mừng 2008, năm của lạm phát và kinh tế bất ổn. Hy vọng các DV web 2.0 non trẻ của chúng ta sẽ vượt qua để tiếp tục phát triển và thành công.

Sự kiện ầm ĩ nhất trong tuần này, chắc các bạn đều biết, là trang tìm kiếm Monava.vn được PR rầm rộ và ngay sau đó là những phát hiện thú vị trong kết quả trả về. Báo Tuổi Trẻ đã đăng một bài khá dài về chuyện này và tất nhiên ddth.com không thể bỏ qua. Tôi cũng thử dùng Monava để search từ khóa “Web 2.0 Vietnam” và so sánh với kết quả của Google tìm từ web và những trang từ Việt Nam. Kết quả là gần 100% giống nhau (trừ các kết quả phụ bị lọc bỏ). Các screenshot này sẽ tự nói lên toàn bộ câu chuyện (xin click để phóng to):

Bạn Khoa nói rằng sẽ RẤT NGẠC NHIÊN nếu Mr Huy, giám đốc của Monava.vn, chứng minh được “Monava cho kết quả hơi giống Google vì sử dụng thuật toán sắp xếp của Google“. Ai cũng biết rằng thuật toán của Google cực kỳ phức tạp, thường xuyên được chỉnh sửa để có các kết quả tìm kiếm đúng nhất và quan trọng hơn là dù bạn có trong tay thuật toán đó (điều gần như không thể) thì bạn cũng không thể có dữ liệu như của Google do hàng chục ngàn server ngày đêm index các trang web trên toàn thế giới. Chẳng hạn blog này từ ngày 12/12/2007 đến nay (mới hơn 1 tháng) đã được Google spider “viếng thăm” 829 link và các công cụ tìm kiếm khác cũng làm tương tự (xem hình lấy từ công cụ analytic). Và chỉ có bằng cách đó thì mọi thứ tôi hay bạn viết ra đưa lên mạng đều có thể tìm thấy qua Google hay Yahoo sau một vài ngày.

Đã có quá nhiều chuyện xung quanh vấn đề “biến của người thành của mình” trong giới IT Việt Nam những năm gần đây. Nó gợi tôi nhớ tới nguyên tắc “Don’t be evil” do chính Google đặt ra cho mình và gần như trở thành nguyên tắc ứng xử được ưa chuộng nhất trong thế giới Internet ngày nay đề cao tính minh bạch và không vi phạm quyền lợi của nhau.

Tôi tin rằng cuối cùng giới IT Việt Nam cũng sẽ phải tuân thủ nguyên tắc của luật chơi này. Internet hoạt động trên cơ sở nội dung (content) và các liên kết (link). Khi bạn dùng lại nội dung của ai thì phải có tham chiếu rõ ràng và nhưng kiểu tham chiếu không có liên kết (như Theo báo Thanh Niên) không được khuyến khích vì một trang web được xếp hạng bằng số liên kết trỏ tới nó. Nếu cả tôi và bạn đều không bao giờ tạo liên kết tới nhau thì cả hai đều cùng “chết chìm” trong bảng xếp hạng của các search engine.

Bạn có thể biên tập lại nội dung văn bản hay đồ họa của ai đó (nếu giấy phép sử dụng cho phép) nhưng đừng quên “credit” tác giả mà cách đơn giản nhất là tạo một liên kết tới trang web của họ. Chẳng hạn theme Wordpress gốc của trang web này do ericulous.com thiết kế, dù có chỉnh sửa khá nhiều tôi vẫn giữ liên kết tham chiếu tới họ vì đó là lý do duy nhất họ bỏ công sức làm ra và miễn phí sử dụng theme này.

Nói rộng ra là việc sử dụng các phần mềm mã mở (open source). Mã nguồn mở là một trong những nền tảng lớn tạo tiền đề cho việc phát triển web hiện đại. Bạn hoàn toàn có thể sử dụng miễn phí 100% LAMP để tạo nên các ứng dụng web 2.0 lớn nhất, phức tạp nhất (mà Facebook là ví dụ điển hình). Tuy nhiên đây là vài điều bạn có thể làm và không nên làm khi sử dụng mã nguồn mở:

1. Bạn có thể hoàn toàn lấy mã nguồn và biên dịch theo ý muốn. Ví dụ, bạn có thể biên dịch máy chủ web Apache với các Mod bạn thích để đạt hiệu năng tối đa hay biên dịch MySQL cho mục đích riêng biệt (miễn là bạn biết chắc mình đang làm gì ). Tuy nhiên bạn không thể tuyên bố bản biên dịch đó là sản phẩm mới của mình.
2. Bạn có thể sửa source code theo ý của mình nhưng đừng “quên” công bố phần sửa đổi nếu giấy phép sử dụng yêu cầu như vậy.
3. Bạn có thể thoải mái phân phối lại các thư viện mã nguồn mở trong sản phẩm của mình miễn là bạn giữ nguyên xuất xứ, đóng gói kèm theo giấy phép sử dụng và sản phẩm của bạn tuân thủ những yêu cầu mà (các) giấy phép này đặt ra nếu có.
4. Với một số giấy phép rộng rãi nhất, đặc biệt là các thư viện Ajax - JavaScript, bạn có thể obfuscate, nén lại bằng các công cụ riêng nhưng đừng quên kèm phần tham chiếu gốc gác vào các file này.

Để tránh các rắc rối khi sử dụng mã nguồn mở cách tốt nhất là bạn nên công khai minh bạch tối đa những gì bạn đang sử dụng. Thậm chí, bạn sẽ đóng góp rất nhiều cho cộng đồng nếu viết về kinh nghiệm sử dụng và các vấn đề gặp phải khi dùng các sản phẩm này. Bạn sẽ thấy rằng đây là nguyên tắc WIN-WIN — tất cả cùng có lợi mà các đồng nghiệp phương Tây đã tuân thủ một cách tự giác và thích thú.

“Don’t be evil” với chúng ta trước hết là đừng cố che giấu những gì mình đang sử dụng và nhận thành quả của người khác làm của mình. Nếu không chỉ trong tích tắc uy tín của bạn và công ty bạn sẽ tan thành mây khói. Xin hãy nhớ câu: Mua danh ba vạn, bán danh ba đồng!