Web 2.0 Vietnam Logo

Người Thứ 14

Nhận định, Việt Nam September 21st, 2009


Chúng ta vẫn chứng kiến những dịch vụ web mới ra đời. Đa số là những cái đã có người làm ở nước ngoài hay trong nước và nhiều người nghĩ rằng đó không phải là nhựng dự án nghiêm túc hay đáng trân trọng.

Đồng ý rằng có một số quá thiếu ý tưởng đền mức bê nguyên toàn bộ từ chức năng tới giao diện của người khác vào dịch vụ của mình, nhưng mặt khác họ đều cố gắng tìm ra một vài tiện ích dành riêng cho người Việt.

Có lẽ một trong những thứ “dễ làm” nhất là các trang từ điển trực tuyến. Xin lưu ý rằng tôi để từ dễ làm trong dấu nháy nháy vì tôi chỉ nói thuần túy về hai phương diện căn bản là kỹ thuật (khá đơn giản) và người dùng (có nhu cầu). Chúng ta đã có rất nhiều trang từ điển trực tuyến như trang Tratu.vn (Baamboo) nổi tiếng vì có nhiều tử điển bản quyền chuyên ngành, hay trang từ điển hỗ nhiều ngôn ngữ và có nhiều từ “độc”  Tudientiengviet.net và từ điển tích hợp vào các trang tìm kiếm của TimNhanh, Xalo.vn (phần hỗ trợ dịch Anh – Việt) cùng nhiều trang khác ở đây, ở đâyở đây (đã có bạn nói với tôi rằng không hiểu tại sao ai cũng đưa từ điển vào trang web của mình thay vì làm cái gì khác biệt hơn?!)

Vậy nếu bạn có ý định làm một trang từ điển trực tuyến nữa thì chắc rằng bạn không phải là người tiên phong, bạn cũng không phải là người thứ hai hay thứ ba, và tệ hơn bạn cũng chẳng phải là người thứ mười — họa chăng bạn chỉ là người thứ 13 hay 14 gì đấy. Bạn sẽ tự hỏi mình có nên làm không? Có còn mảnh đất nào trong một thị trường đầy các ông lớn, ông nhỏ như thế không?

Thực ra không có câu trả lời nào chính xác cho bạn. Nhưng tôi có thể đảm bảo rằng dù có nhiều trang từ điển trực tuyến như vậy nhưng nó vẫn chưa thỏa mãn hết các yêu cầu của cá nhân tôi vì nhiều lý do như chậm, giao diện còn rườm rà, thiếu các tiện ích tra từ nhanh… và đó chính là lý do tôi và nhiều người khác vẫn sử dụng các ứng dụng desktop như StarDict, Lingoes hay Lạc Việt, English Study… Như vậy ở một mặt nào đó, đối thủ của bạn không hẳn là Baamboo hay TuDienTiengViet.net mà là các ứng dụng desktop. Nếu bạn làm được một ứng dụng từ điển thỏa mãn nhưng mong muốn khác của người dùng ngoài việc có nhiều từ, nhiều ngôn ngữ… bạn vẫn có thể thành công.

Đến đây bạn có thể đang nghĩ rằng “Nói thì dễ chứ làm thì…”  Vâng, làm được cái gì đó tốt hơn, cool hơn quả không dễ nhưng gần đây đã có một ứng dụng khá gần với nhưng gì tôi mong đợi là trang 1TuDien.com.

Ấn tượng nhất ở trang này là tốc độ tra từ cực kỳ nhanh (truy cập ở Việt Nam). Tiếp đến là một giao diện rất Google: một search box và một nút favorite duy nhất. Kết quả hiện ra tức thì ở dưới còn các suggestion được thể hiện ở trên thay vì theo dạng danh sách xổ xuống như thường thấy — chỉ một cải tiến nho nhỏ nhưng cho thấy người thiết kế rất quan tâm tới vấn đề usebility cho người dùng. Ngoài ra còn có một bàn phím ảo giúp nhập liệu dễ dàng hơn với các chữ tượng hình (Hoa, Hàn, Nhật) hay trên môi trường mobile.

Đây chưa phải là một ứng dụng hoàn thiện vào thời điểm này. Tôi phát hiện ra một số vấn đề như thiếu phần phát âm (mặc dù theo như trang web thì có?), danh sách chọn từ điển bị lấp sau search box (xem trên màn hình 1024×768), bàn phím ảo tiếng Hoa không hoạt động và nút “ngôi sao” favorite không làm chức năng như tôi nghĩ là lưu các từ cần ghi nhớ cho người dùng mà chỉ hiện một hướng dẫn sử dụng những “ngôi sao” nhỏ hơn. Tuy nhiên, đây có thể là một cuốn từ điển trực tuyến rất nhiều tiềm năng và mặc dù đã có hàng chục các trang từ điển khác nó vẫn tạo ra các giá trị riêng.

Nhưng câu chuyện về từ điển trực tuyến sẽ không dừng lại ở 1TuDien.com, sẽ còn nhiều ý tưởng bạn có thể thực hiện xung quanh một dịch vụ mà thoạt nhìn có vẻ quá cũ, bị khai thác quá nhiều này. Ví dụ như thêm vào các chức năng cá nhân hóa, tạo nên một mạng xã hội nhỏ cho người học ngoại ngữ hay thêm vào một chức năng hoàn toàn mới nào đó mà chỉ bạn, người thứ 14, mới nghĩ ra.

Cuối cùng, có lẽ bạn đang thắc mắc là tại sao tôi gọi một dịch vụ đi sau là “người thứ 14″? Có phải vì đó là con số đẹp ngay sau số 13? Không, thực ra tôi muốn nhắc tới Google, cỗ máy tìm kiếm thứ 14(*), ra đời khá lâu sau các đàn anh Yahoo, AltaVista, Lycos, InfoSeek, Excite… Một dịch vụ mà hầu hết mọi người đều nghi ngờ về khả năng thành công khi cho rằng “còn ai cần thêm một dịch vụ tìm kiếm nữa khi mà muời ba dịch vụ khác đã chiếm hết mọi ngõ ngách trên Internet“.

Và tất nhiên, như các bạn đã biết, họ đều nhầm!

(*) Vào thời điểm 1998 trước khi Google ra đời thực ra có 15 -16 trang tìm kiếm lớn, nhưng là kết quả của (khoảng) 13 search engine.

Google Chrome – Công Nghệ và Hạn Chế

Công Nghệ, Google September 4th, 2008


Không phải ngày nào Google cũng cho ra đời một trình duyệt mới và đó là lý do Google Chrome có mặt trên tất cả các trang web và blog công nghệ. Người ta đã mổ xẻ trình duyệt mới này về mọi mặt từ giao diện, cách vận hành, nền tảng và cỗ máy JavaScript tích hợp bên trong nó.

Không ai quá ngạc nhiên khi Google ra mắt Chrome, mọi người chỉ hơi ngỡ ngàng về mức độ hoàn thiện của một sản phẩm được coi là beta, nhưng đó chính là truyền thống của Google: “Make it cool”. Nó trái với phong cách của Microsoft là luôn tạo ra các sản phẩm vừa đủ dùng, thực dụng và không hướng tới những nét đặc sắc.

Ngay khi Chrome được giới thiệu, trọng tâm chú ý được hướng về trình duyệt “bạn bè” của Google là Mozilla Firefox và dường như họ đã chuẩn bị cho bất ngờ này. John Lilly, Giám đốc của Mozilla, phát biểu ngay những lời có cánh:

Chuyện Google tham gia (vào cuộc chiến trình duyệt) không phải là điều gì ngạc nhiên. Công việc kinh doanh của họ là web và họ có cái nhìn rõ ràng về chuyện web phải như thế nào và họ cũng có những người tài giỏi để làm mọi chuyện tốt đẹp hơn…

Chrome sẽ là trình duyệt được tối ưu hóa cho những thứ họ cho là quan trọng và sẽ là điều thú vị khi chứng kiến sự phát triển của nó…

Internet Explorer, trình duyệt được coi sẽ là kẻ bị mất mát nhiều nhất nếu Chrome thành công, vừa mới công bố phiên bản số 8 (beta 2) và ngay lập tức những tính năng hay nhất của nó (đã và sẽ thực hiện) bị Chrome làm lu mờ như tính đảm bảo thông tin cá nhân (privacy) hay khả năng chạy các trang web trong những luồng xử lý riêng rẽ. Tệ hơn, các phép thử về tốc độ hiển thị, JavaScript đều cho thấy Chrome là người đang có nhiều lợi thế và công nghệ nền tảng web Microsoft theo đuổi có vẻ đang lạc hậu ngay khi vừa ra đời.

Có thể nói Chrome được “lắp ráp” từ hai cỗ máy (engine) là WebKit và V8. Trong khi WebKit được nhiều người biết đến vì đây là nền tảng của trình duyệt Safari thế hệ mới, nổi tiếng về tốc độ hiển thị (rendering speed), thì V8 là một cái tên hoàn toàn mới. Đây là cỗ máy JavaScript được phát triển riêng mang nhãn hiệu Google 100%. Vậy nó có gì khác? Đây là vài lời giới thiệu từ trang web của dự án:

  • V8 là cỗ máy JavaScript mã nguồn mở của Google.
  • V8 được viết bằng C++ và được dùng trong Google Chrome, trình duyệt mã mở của Google.
  • V8 thực hiện theo ECMA-262, phiên bản 3, và có thể chạy được trên các thiết bị dùng HĐH Windows XP, Vista, Mac OS X 10.5 (Leopard), và Linux trên chip xử lý IA-32 hay ARM.
  • V8 có thể chạy độc lập hay nhúng vào bất kỳ ứng dụng C++ nào.

Hầu hết các thử nghiệm theo hướng dẫn của Google và độc lập đều cho thấy V8 vượt trội trong các tác vụ thuần JavaScript (mặc dù các thử nghiệm về tìm kiếm DOM không cho kết quả khả quan như mong đợi). Hiện thời có lẽ chỉ có TraceMonkey, JIT JavaScript engine mà Mozilla mới đưa vào thử nghiệm trong phiên bản Firefox 3.1, là có thể cạnh tranh với V8 về tốc độ trong một số thử nghiệm.

Vậy vì sao Google làm Chrome mà không tiếp tục “đẩy” Firefox như vẫn làm (mặc dù hợp đồng hợp tác với Mozilla còn kéo dài tới năm 2011)? Google đã không hề úp mở về chiến lược lấy các ứng dụng web làm trung tâm cho điện toán tương lai và Chrome sẽ giúp họ thực hiện tốt hơn điều này khi các ứng dụng Web 2.0 ngày càng đòi hỏi nhiều tài nguyên hệ thống làm cho trình duyệt luôn có nguy cơ bị quá tải. Nhưng ở mặt khác, Chrome là sự chuẩn bị cho hệ điều hành Adroid dùng trong các thiết bị di động của Google. Chúng ta hẳn còn nhớ rằng Apple đã tung ra Safari cho Windows ngay sau khi iPhone ra mắt chủ yếu nhắm tới các nhà phát triển web hơn là người dùng thông thường (có ai đang dùng Safari làm trình duyệt chính trên Windows?).

Google Chrome là một mũi tên cho nhiều mục đích và mục đích đầu tiên là tạo nên tiếng vang (buzz) lớn thì đã đạt được. Tuy nhiên không phải mọi thứ Chrome đều làm tốt trong phiên bản khiêm tốn 0.2 này, từ những “chuyện nhỏ” như không tự động xác định RSS đến “chuyện lớn” hơn như chưa có phiên bản cho Mac, Linux hay chưa cho phép tạo các plugins/extensions… Những chuyện lớn-nhỏ này sẽ giữ chân những người dùng như bản thân tôi lại với Firefox vì hàng chục các plugins tôi không thể “sống sót” nếu thiếu trong trình duyệt của mình.

Why Twitter?

Đánh giá June 14th, 2008


Trong bài tổng kết các ứng dụng Web 2.0 không thể thiếu có một ứng dụng được nhắc tới nhưng tôi mới chỉ bắt đầu dùng gần đây, đó là Twitter. Lý do là tôi nhận thấy đây là phương cách tốt nhất để chuyển các thông điệp ngắn tới mọi người mà không làm họ cảm thấy khó chịu như kiểu gởi tin theo group trên Yahoo!IM. Bản thân tôi cũng thích đọc các thông điệp như vậy thay vì bị một cửa sổ chat nhảy lên giữa màn hình chỉ để kể một câu chuyện tiếu lâm (đôi khi không được hài hước lắm) nào đó.

my-twitter-home.gif

Điểm hay nhất của Twitter là nó giới hạn bạn trong 140 ký tự (bắt chước chuẩn SMS) nên các thông điệp bạn gởi đi phải rất cô đọng; nó chấm dứt việc gởi các thông điệp dài dòng vô nghĩa. Các link bạn gởi cũng được tự động thu ngắn lại dưới dạng http://tinyurl.com/xxxx.

Twitter cho phép bạn “follow” (đi theo) những người mà bạn quan tâm cũng như cho phép những người quan tâm tới các thông điệp của bạn “follow” bạn (những người này được gọi là follower). Bạn sẽ đọc được thông điệp từ những người bạn “follow” và ngược lại những người “follow” bạn thì có thể đọc các tin bạn phổ biến.

follower.png

Xuất phát từ những ý tưởng đơn giản như vậy, Twitter một dịch vụ Web 2.0 mới được ra mắt vào cuối năm 2006, đã chinh phục cảm tình của rất nhiều người.  Một số trở nên các con nghiện Twitter thể hiện là họ không ngừng gởi và xem các thông điệp. Dù vậy, không giống như các thông điệp từ các mạng chat, các thông điệp từ Twitter là dạng thụ động và bạn có thể đọc lúc mình muốn hay đơn giản là bỏ qua. Có thể thấy Twitter là một “tiến hóa” của các mạng chat cổ điển.

evolution-of-im1.png

Hình: CNet.com

Thực ra rất ít khi chúng ta phải vào trang của mình tại Twitter.com trừ phi  để “follow” (hay “block”) ai đó mà hầu hết đều sử dụng các sử dụng các công cụ hỗ trợ (tools). Thông dụng nhất là TwitterFox, một add-on của Firefox, giúp đơn giản hóa việc gởi/nhận tin (xin xem screenshot từ TwitterFox của tôi). Ngoài ra còn có hàng trăm các công cụ khác giúp bạn khai thác mọi khía cạnh của Twitter.

my-twitter-fox.gif

Hãy đăng ký một tài khoản Twitter ngay hôm nay, cài TwitterFox và bắt đầu “follow” bạn bè của mình (Twitter của tôi là http://twitter.com/web2vietnam, bạn chỉ cần vào đó và nhấp nút “Follow” ngay gần trên cùng). Hy vọng bạn cũng sẽ “mê” nó như hàng triệu người khác vì theo tôi nó là một mạng-chat-ít-làm-phiền-bạn-nhất. Xin chia sẻ kinh nghiệm sử dụng của bạn.

Lịch Sử Thăng Trầm Của Friendster

Tổng hợp June 5th, 2008


Friendster là một mạng xã hội gợi cho tôi nhiều suy nghĩ và cảm xúc. Nhân dịp Friendster ra mắt phiên bản tiếng Việt, tôi muốn nhìn lại và tóm lược lịch sử của một trong những mạng xã hội đầu tiên trên thế giới này.

friendster-vietnam-home.gif

Friendster ra đời năm 2002 do Jonathan Abrams sáng lập xuất phát từ một ý tưởng lãng mạn: ông bị thất tình và muốn tìm những cô gái khác từ sổ địa chỉ e-mail của bạn bè. Có thể nói Friendster ra đời đúng vào thời điểm chín muồi cho nhu cầu của một mạng xã hội trong khi các mạng xã hội ra đời trước đó như Six Degrees và SocialNet đều thất bại. Không cần bỏ ra môt xu cho marketing, ngay đến mùa thu năm 2003 Friendster đã có được 3 triệu đăng ký và các báo lớn như Time, Esquire, Vanity Fair, Entertainment Weekly, US Weekly và Spin đều viết về hiện tượng Friendster trong khi còn chưa một ai biết tới MySpace. Jonathan Abrams đã trở nên rất nổi tiếng lúc đó.

Cũng vào thời điểm này Google đã đưa ra đề nghị mua lại Friendster với giá 30 triệu USD trả bằng cổ phiếu — một đề nghị mà nếu Mr. Abrams chấp nhận thì hôm nay có lẽ ông đã có trong tay không dưới 1 tỷ USD cổ phiếu của Google. Tất nhiên ông không chấp nhận — là một kỹ sư khá tự phụ và bị bao phủ bởi bóng mây thành công ông không dễ gì bán đi đứa con của mình như thế — ông muốn tạo nên một đế chế mới có thể sánh vai với những Google, Yahoo…

Social Network

Để chuẩn bị cho kế họach chinh phục đỉnh cao của mình, Friendster đã thu nạp vào ban quản trị những tên tuổi lớn của Sillicon Valley như John Doerr, một VC huyền thoại từ quĩ Kleiner Perkins nơi đã đầu tư vào Google, Netscape, Amazon, và Bob Kagle, quĩ Benchmark Capital, một trong những nhà đầu tư đầu tiên vào eBay. Ngoài ra còn có Timothy A. Koogle, cựu CEO của Yahoo trong thập kỷ 90, Peter A. Thiel, đồng sáng lập PayPal và K. Ram Shriram — người nổi tiếng vì khoản đầu tư ban đầu vào Google (angel investment). Với một đội ngũ đầy tiếng tăm và kinh nghiệm như vậy ít ai có thể nghi ngờ về sự thành công của Friendster, nhưng chớ trêu thay, đây chính là tiên đề cho sự tuột dốc của mạng này.

Mặc dù có lý lịch tuyệt vời, những thành viên của ban quản trị Friendster đều là những người đã trên 50 tuổi, lứa tuổi khó có thể cảm nhận một mạng xã hội thực sự là gì và cần gì. Bản thân Abrams cũng bị áp lực bởi những tên tuổi lớn ấy và đã không thể tập chung thực hiện các kế hoạch của mình. Và trong khi các thành viên ban quản trị họp hành liên tục để nói về Google, Yahoo… hay đưa ra các điều lớn lao cho Friendster như VoIP, bản địa hóa Friendster với các ngôn ngữ Trung, Nhật, về tiềm năng quảng cáo trên mạng… thì họ lại quên đi một thực tế là website đang ngày càng chậm chạp, các chức năng tê liệt và người dùng đang nổi giận vì mỗi trang web phải mất gần cả phút mới hiện ra.

Cũng trong thời điểm này đối thủ mà sau này sẽ biến Friendster thành “lịch sử” xuất hiện — đó không phải ai xa lạ: MySpace. Thế mạnh của MySpace là nó cho phép tùy biến, tô điểm cho lý lịch của người dùng và cung cấp các công cụ thời thượng như blog, photo… Trong khi các đối thủ liên tục đưa ra các chức năng mới thì Friendster lại không thể làm vậy vì mạng này quá chậm và việc đưa thêm các công cụ mới sẽ chỉ làm trầm trọng thêm vấn đề. Friendster muốn trở thành một Google mới trong khi lại không thể tập chung nguồn lực để giải quyết bài toán kỹ thuật căn bản nhất là tốc độ dịch vụ!

Cuối cùng là những quyết định phản ánh nhãn quan (hẹp hòi) của các nhà quản trị đã làm cho người dùng rời bỏ mạng này như việc cấm đưa hình ảnh tiếu lâm hay hình chó, mèo lên mạng và đưa ra nhiều “nội qui” khác trong khi MySpace khuyến khích người dùng làm bất kỳ những gì họ muốn. Năm 2004 đánh dấu sự bùng nổ của MySpace và mặc dù liên tục thay đổi giám đốc điều hành Friendster vẫn mất dần những người dùng trung thành đặc biệt là tại Mỹ. Năm 2006, theo comScore số lượng người dùng thực của MySpace đã lớn gấp hơn 50 lần của Friendster. Một năm trước đó (2005) MySpace đã được News Corporation của tỷ phú truyền thông Rupert Murdoch mua lại với giá $580 triệu USD còn Friendster được rao bán nhưng cũng chẳng nhà đầu tư nào chịu bỏ ra dù chỉ $20 triệu USD – trong thế giới web, ranh giới giữa thành công và thất bại thật là đậm nét!

Đầu năm 2006, Friendster quyết định tái cấu trúc bằng việc giải tán ban giám đốc trên ngũ tuần của mình và tập chung hầu hết nguồn lực vào việc cải thiện tốc độ của dịch vụ. Họ cũng vứt bỏ những dự định viển vông và định vị mình như một mạng xã hội dành cho nhóm người lớn tuổi hơn, khuyến khích người dùng tại các khu vực ngoài nước Mỹ. Ba phần tư người dùng Friendster đến từ các nước châu Á như Philippines, Malaysia, Singapore… và có lẽ vì thế họ đang nhìn Việt Nam như một cơ hội mới.

Chào mừng Friendster tới Việt Nam! Với tôi mạng xã hội này là những bài học về quyết định, sự tập trung, cách lựa chọn công nghệ và nhãn quan. Một trang web chỉ có thể thành công nếu nó không bắt người dùng phải chờ đợi, một mạng xã hội chỉ thành công khi nó cho phép các cá nhân thể hiện mình. Cơ hội trên web rất ngắn ngủi và nếu bạn không thể tận dụng nó thành công thì hàng chục đối thủ khác sẽ rất vui lòng thế chân bạn. Tại Mỹ, Friendster đã trở thành lịch sử nhưng liệu mạng này có tìm thấy tương lai tại Việt Nam hay không?

Sau Kỳ Nghỉ

Misc June 2nd, 2008


Tôi vừa trở về sau kỳ nghỉ phép khá dài bù cho 3 năm làm việc liên tục và đó là lý do tôi không viết gì trong mấy tuần qua. Tôi có ở ít ngày tại Hà Nôi, dạo bờ hồ Hoàn Kiếm, ăn kem Tràng Tiền và “window shopping” ở tòa nhà VINCOM. Nói chung Internet ở Hà Nôi khá nhanh và mọi người đi xe máy chậm hơn ở Sài Gòn (nhưng không có nghĩa là ít nguy hiểm hơn).

Trong thời gian này thì tin đáng chú ý nhất có lẽ là việc Friendster bắt đầu “chinh phục” thị trường Việt Nam bằng việc bản địa hóa mạng xã hội của mình (tiếng Việt là ngôn ngữ thứ 8 mà mạng này hỗ trợ) và các mạng xã hội Việt Nam lại có thêm một đối thủ quốc tế đáng gờm. Trong khi đó YoBanBe đã cho ra mắt phiên bản beta thứ tư của mình với các tính năng xã hội bổ xung gia tăng khả năng kết nối, chia sẻ và giao lưu, kết bạn còn ZoomBan đang trong giai đoạn gấp rút hoàn thiện. Cuộc cạnh tranh của các mạng xã hội Việt Nam sẽ trở nên gay gắt hơn bao giờ hết và cũng chẳng ngạc nhiên nếu các FaceBook hay MySpace sẽ có phiên bản tiếng Việt trong nay mai.

Trên thế giới, câu chuyện về vụ sát nhập không thành giữa Microsoft và Yahoo đã bắt đầu nhạt dần và người ta nói nhiều tới những vấn đề kỹ thuật mà Twitter gặp phải gần đây khiến cho mạng này thường xuyên bị sự cố.

Đây cũng là một bài viết ngắn mà nhẽ ra chỉ dành cho mini-blog như Twitter nhưng tôi sẽ viết đều đặn hơn như đã hứa. Thật mừng khi thấy số người đọc blog này qua RSS lần đầu tiên vượt con số 100 (măc dù tôi biết rằng cách tính của FeedBurner không chính xác lắm). Cảm ơn các bạn!