Nếu bạn hỏi tôi sản phẩm nào của Google mang tính đột phá nhất sau Google Search thì tôi sẽ không ngần ngại trả lời rằng, đó là… GMail. Tất nhiên, Google không tạo nên một e-mail protocol mới mà chỉ làm một cuộc cách mạng “nho nhỏ” về khái niệm inbox mà mọi người từng tưởng rằng Outlook là tiêu chuẩn vĩnh viễn.

GMail cho thấy trình độ kỹ thuật (cao) của Google trong lĩnh vực web: một sản phẩm thuần Ajax, cực kỳ nhanh và dễ sử dụng. Giống như iPhone trong những ngày đầu tiên, nó làm cho các sản phẩm cùng loại bỗng trở nên lạc hậu, xấu xí. Nó đặt ra những tiêu chuẩn mà các đối thủ phải mất nhiều năm mới bắt kịp. Có thể bạn không đồng ý với nhận định của tôi, nhưng hơn 170 triệu tài khoản GMail có lẽ là những minh chứng thuyết phục nhất.

Google đã có nhiều thử nghiệm với GMail như đưa chat và các tính năng  nhỏ  vào tài khoản mail của người dùng nhưng Buzz là cái làm tốn nhiều giấy mực của giới truyền thông nhất trong những ngày gần đây vì nó là cả một mạng xã hội.

Có thể nói Google Buzz là sự kết hợp của Twitter và Facebook, tận dụng các quan hệ sẵn có trong hộp mail của người dùng để tạo các mối liên kết. Bỏ qua các chuyện om xòm về bảo mật thông tin cá nhân mà Google đã hơi quá tay để lộ khi tạo các mối quan hệ “mặc định” lúc ra mắt sản phẩm, nhìn chung người dùng cảm thấy khá hài lòng vì tự nhiên có một mạng xã hội mà (gần như) không-phải-làm-gì-cả.

Được hưởng lợi từ các tài khoản có sẵn (có phần giống như Zing Me), sẽ không có gì ngạc nhiên nếu số người dùng Buzz tăng lên nhanh chóng và có thể vượt Twitter trong một ngày không xa. Nhiều người tin rằng với Buzz, Google sẽ thay đổi cuộc chơi mạng xã hội và nhanh chóng giành ưu thế so với các mạng khác. Dù vậy, tôi không cho rằng đây là một “siêu phẩm” của Google và dưới đây là hai lý do chính:

Thứ nhất, Buzz không tạo nên một cuộc cách mạng về phương thức giao tiếp như cách Facebook và Twitter đã làm. Google không có nhiều thành tích về mạng xã hội và Buzz cũng giống như một sản phẩm me-too, vay mượn kiểu Follower/Following của Twitter và kiểu Status – Comment của Facebook (tất nhiên, với một số cải tiến). Đồng ý rằng vài cải tiến khá là hữu ích và thú vị, nhưng nó chưa đủ để tạo nên một cuộc lật đổ.

Thứ hai, Buzz bị giới hạn bởi chính GMail. Ý tưởng biến hộp thư của bạn thành một mạng xã hội không phải là mới, ít nhất tôi đã từng nghe ý tưởng này từ Yahoo cách đây vài năm khi Yang còn tại vị. Vấn đề là những người bạn thường xuyên e-mail chưa chắc đã là những người bạn muốn kết nối vì bản chất của e-mail là riêng tư đối lập với mạng XH là mở. Ngoài ra, giả sử 100% số người dùng GMail sử dụng Buzz (con số quá lạc quan, thực tế 30% đã là rất thành công) thì Google cũng còn lâu mới thách thức được Facebook về lượng người dùng.

Về mặt kỹ thuật, nấp dưới bóng GMail, việc cải tiến, nâng cấp Buzz sẽ khó khăn hơn nhiều so với Facebook nên khó có thể bắt kịp Facebook về khả năng thay đổi hay tạo các tính năng phức tạp hơn. Tôi cho rằng sẽ còn nhiều vấn đề mà Google phải đối mặt khi để Buzz bên trong GMail.

Cũng xin nói thêm, Buzz là một sản phẩm mà theo Google nói được phát triển từ yêu cầu bên trong công ty muốn có một công cụ giao tiếp mang tính xã hội hơn mà không phải dùng tới Facebook hay Twitter. Vì thế, Buzz không phải là sản phẩm được làm theo nhu cầu đại chúng. Nhìn cách thiết kế của Buzz chúng ta dễ dàng thấy được nó làm cho geek, đặc biệt khi nó đi theo mô hình follower/following của Twitter — một mô hình mà phần lớn các bạn đọc blog này thấy rất dễ hiểu nhưng lại khá rối rắm với những người dùng thông thường (một trong những lý do chính mà Twitter không phát triển nhanh như mong đợi). Không ngạc nhiên khi Google muốn đưa Buzz vào môi trường Enterprise như một phần của Google Apps vì mạng này có vẻ rất hợp với các nhóm làm việc hay trong nội bộ công ty nơi địa chỉ hộp thư toàn là các đồng nghiệp và mọi thắc mắc đều có phòng IT hay bạn cùng phòng trợ giúp. Nhưng thế giới bên ngoài lại là một câu chuyện hoàn toàn khác.

Vậy ai sẽ là nạn nhân trực tiếp nhất của Google Buzz? Có lẽ Twitter sẽ bị ít nhiều tổn thất, còn Facebook sẽ vẫn vững như thành đồng vì Buzz không đụng vào được những core value của mạng này. Vậy liệu Buzz sẽ là mạng XH cuối cùng? Không, ít nhất là ở Việt Nam

Chắc các bạn đã nghe về một mạng XH mà VTC đang thực hiện? Vâng, sẽ là không công bằng khi nói về một sản phẩm chưa ra đời và cũng không có thông tin chắc chắn nào về nó. Nhưng nếu bạn cũng muốn xây dựng một mạng xã hội thì tôi mong nó sẽ có vài điểm sau:

1. Nó là sự cách tân về phương thức giao tiếp. Hãy quên việc clone Facebook, hay Twitter đi vì người dùng nói chung là rất “ương bướng”, họ chẳng đời nào bỏ cái “đang chạy tốt” lấy cái nhìn giống như cũ mà chưa biết chất lượng ra sao. Họ chỉ dùng mạng của bạn khi họ cảm thấy nó cho họ cách giao tiếp tốt hơn (hay ít ra là khác hơn) so với những cái đã có.
2. Bạn cần có một “triết lý” rõ ràng và xuyên suốt về cái bạn sẽ làm như ai là đối tượng, cái gì là trung tâm của mạng. Nếu không sản phẩm của bạn sẽ là một đống các “features” cóp nhặt từ nhiều nguồn và hậu quả là bạn sẽ có một sản phẩm rối rắm, không có gì nổi bật, hay tệ hơn, không có gì khác biệt.
3. Bạn phải thiết kế vì người dùng, những người mà giới IT cho là “stupid” (trong câu nói nổi tiếng “user is stupid”). Nhưng không may họ mới là khách hàng thực sự trung thành của bạn trong khi giới geek sẽ đăng ký và dùng thử mọi thứ nhưng cũng sẽ biến mất nhanh như khi xuất hiện. Đơn giản, dễ hiểu nên là tiêu chí hàng đầu trong thiết kế (nhưng không có nghĩa là sơ sài, qua loa).

Nói thì dễ, làm mới khó — Đúng, nhưng đó dường như là cách tốt nhất để bạn thành công mà không phải “đánh bại Google”, “chôn sống Facebook” hay “tiêu diệt Twitter”. Câu hỏi là tại sao bạn lại muốn làm một mạng XH mà chỉ người Việt Nam mới dùng thay vì làm một cái cả thế giới muốn dùng?

Không ai quá ngạc nhiên khi Google ra mắt Chrome, mọi người chỉ hơi ngỡ ngàng về mức độ hoàn thiện của một sản phẩm được coi là beta, nhưng đó chính là truyền thống của Google: “Make it cool”. Nó trái với phong cách của Microsoft là luôn tạo ra các sản phẩm vừa đủ dùng, thực dụng và không hướng tới những nét đặc sắc.

Ngay khi Chrome được giới thiệu, trọng tâm chú ý được hướng về trình duyệt “bạn bè” của Google là Mozilla Firefox và dường như họ đã chuẩn bị cho bất ngờ này. John Lilly, Giám đốc của Mozilla, phát biểu ngay những lời có cánh:

Chuyện Google tham gia (vào cuộc chiến trình duyệt) không phải là điều gì ngạc nhiên. Công việc kinh doanh của họ là web và họ có cái nhìn rõ ràng về chuyện web phải như thế nào và họ cũng có những người tài giỏi để làm mọi chuyện tốt đẹp hơn…

Chrome sẽ là trình duyệt được tối ưu hóa cho những thứ họ cho là quan trọng và sẽ là điều thú vị khi chứng kiến sự phát triển của nó…

Internet Explorer, trình duyệt được coi sẽ là kẻ bị mất mát nhiều nhất nếu Chrome thành công, vừa mới công bố phiên bản số 8 (beta 2) và ngay lập tức những tính năng hay nhất của nó (đã và sẽ thực hiện) bị Chrome làm lu mờ như tính đảm bảo thông tin cá nhân (privacy) hay khả năng chạy các trang web trong những luồng xử lý riêng rẽ. Tệ hơn, các phép thử về tốc độ hiển thị, JavaScript đều cho thấy Chrome là người đang có nhiều lợi thế và công nghệ nền tảng web Microsoft theo đuổi có vẻ đang lạc hậu ngay khi vừa ra đời.

Có thể nói Chrome được “lắp ráp” từ hai cỗ máy (engine) là WebKit và V8. Trong khi WebKit được nhiều người biết đến vì đây là nền tảng của trình duyệt Safari thế hệ mới, nổi tiếng về tốc độ hiển thị (rendering speed), thì V8 là một cái tên hoàn toàn mới. Đây là cỗ máy JavaScript được phát triển riêng mang nhãn hiệu Google 100%. Vậy nó có gì khác? Đây là vài lời giới thiệu từ trang web của dự án:

• V8 là cỗ máy JavaScript mã nguồn mở của Google.
• V8 được viết bằng C++ và được dùng trong Google Chrome, trình duyệt mã mở của Google.
• V8 thực hiện theo ECMA-262, phiên bản 3, và có thể chạy được trên các thiết bị dùng HĐH Windows XP, Vista, Mac OS X 10.5 (Leopard), và Linux trên chip xử lý IA-32 hay ARM.
• V8 có thể chạy độc lập hay nhúng vào bất kỳ ứng dụng C++ nào.

Hầu hết các thử nghiệm theo hướng dẫn của Google và độc lập đều cho thấy V8 vượt trội trong các tác vụ thuần JavaScript (mặc dù các thử nghiệm về tìm kiếm DOM không cho kết quả khả quan như mong đợi). Hiện thời có lẽ chỉ có TraceMonkey, JIT JavaScript engine mà Mozilla mới đưa vào thử nghiệm trong phiên bản Firefox 3.1, là có thể cạnh tranh với V8 về tốc độ trong một số thử nghiệm.

Vậy vì sao Google làm Chrome mà không tiếp tục “đẩy” Firefox như vẫn làm (mặc dù hợp đồng hợp tác với Mozilla còn kéo dài tới năm 2011)? Google đã không hề úp mở về chiến lược lấy các ứng dụng web làm trung tâm cho điện toán tương lai và Chrome sẽ giúp họ thực hiện tốt hơn điều này khi các ứng dụng Web 2.0 ngày càng đòi hỏi nhiều tài nguyên hệ thống làm cho trình duyệt luôn có nguy cơ bị quá tải. Nhưng ở mặt khác, Chrome là sự chuẩn bị cho hệ điều hành Adroid dùng trong các thiết bị di động của Google. Chúng ta hẳn còn nhớ rằng Apple đã tung ra Safari cho Windows ngay sau khi iPhone ra mắt chủ yếu nhắm tới các nhà phát triển web hơn là người dùng thông thường (có ai đang dùng Safari làm trình duyệt chính trên Windows?).

Google Chrome là một mũi tên cho nhiều mục đích và mục đích đầu tiên là tạo nên tiếng vang (buzz) lớn thì đã đạt được. Tuy nhiên không phải mọi thứ Chrome đều làm tốt trong phiên bản khiêm tốn 0.2 này, từ những “chuyện nhỏ” như không tự động xác định RSS đến “chuyện lớn” hơn như chưa có phiên bản cho Mac, Linux hay chưa cho phép tạo các plugins/extensions… Những chuyện lớn-nhỏ này sẽ giữ chân những người dùng như bản thân tôi lại với Firefox vì hàng chục các plugins tôi không thể “sống sót” nếu thiếu trong trình duyệt của mình.

Kevin Gibbs cho biết:

…Cũng giống như cách các blogger đã có được cách thức đơn giản để tạo nên một blog, chúng tôi đang làm cho việc xây dựng và triển khai một ứng dụng web dễ dàng hơn và bạn sẽ được miễn phí lúc khởi đầu…

Tôi là một trong những người đầu tiên dùng dịch vụ Elastic Cloud (EC2) của Amazon. EC2 cho phép bạn khởi tạo và chạy một hay nhiều các server (ảo) một cách hết sức dễ dàng. Cùng với dịch vụ lưu trữ S3 và cơ sở dữ liệu SimpleDB mới được đưa ra gần đây, các dịch vụ của Amazon (gọi chung là Amazon Web Services – AWS) hứa hẹn mở ra một kỷ nguyên mới cho việc hosting theo yêu cầu. Lý thuyết là vậy, nhưng để triển khai một hệ thống có khả năng đáp ứng các yêu cầu cao (high availability, load balancing) bạn cần phải có trình độ và hiểu biết khá cao về hệ thống. Đôi khi việc cấu hình và viết các ứng dụng theo dõi, tự động scale cho AWS lại mất nhiều thời gian hơn chính việc viết ứng dụng.

Ngược lai, GAE là một hệ thống tích hợp với đầy đủ “đồ chơi” cho một ứng dụng web hiện đại (do vậy ở mức độ nào đó kém linh hoạt hơn AWS). Bạn sẽ không bao giờ phải lo nghĩ tới việc scale cho ứng dụng của mình vì cái đó Google sẽ lo cho bạn. Hạ tầng của Google đủ tốt để chúng ta có thể tin cậy rằng ứng dụng sẽ có khả năng đáp ứng trước bất kỳ đột biến nào về traffic. Chúng ta cũng có thể tin rằng CSDL BigTable hoàn toàn không ngán ngại các bảng có nhiều triệu (hay thậm chí hàng tỷ) record, và thời gian đáp ứng của hệ thống file GFS chưa bao giờ bị phàn nàn là chậm.

Bạn sẽ luôn phải ngạc nhiên vì sự rộng rãi của Google khi biết rằng bạn sẽ được host ứng dụng của mình tại đây tới 500 MB lưu trữ và cho phép 10 GB băng thông lưu chuyển mỗi ngày hay tương đương 5 triệu pageview hàng tháng hoàn toàn miễn phí. Vượt qua mức này bạn sẽ phải trả phí nhưng Google chưa công bố bảng giá trong giai đọan thử nghiệm hiện nay. Tôi cho rằng phần lớn các ứng dụng web trong thời gian đầu sẽ khó vượt qua mức miễn phí này, trừ phi bạn cực kỳ thành công. Tóm lại, giờ đây bạn chỉ cần phải nghĩ ra và viết những ứng dụng tuyệt vời nhất rồi kêu gọi cả thế giới vào dùng. Một kiểu chơi rất… Google!

Tuy nhiên, mặt trái của việc xây dựng ứng dụng trên GAE là bạn sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào các công nghệ của Google và rất khó có thể tách ra thành một ứng dụng độc lập. Yahoo hay Microsoft sẽ chẳng bao giờ mua một ứng dụng xây dựng trên nền tảng của đối thủ. Còn các nhà đầu tư cũng rất e ngại khi tài sản của công ty bạn đặt hết vào tay người khác, dù cho đó là Google.

Nhưng có thể bạn không cần nghĩ xa đến thế, khi ứng dụng của bạn thành công và có hàng triệu người dùng thì bạn luôn có hàng tá cơ hội biến nó thành vàng. Duy chỉ có các đối thủ và các công ty web hosting đang nhìn động thái mới của Google với ánh mắt thật sự âu lo.

Update: Tôi mới được activate tài khoản GAE. Chắc sẽ phải mất ít ngày học Python + Django — hy vọng sẽ có thể chia sẻ kinh nghiệm về GAE với các bạn.

Tất nhiên hôm nay không còn là ngày 1-4 nên không cần tiếp tục các trò đùa nữa mà như hình trên (bỏ qua phần chế tao máy bay) điều dễ thấy là Google Docs ngày càng có giao diện giống Microsoft Word 2003 hơn.

Menu và toolbar của Google Docs đã dần dần được sắp xếp giống như Word. Mặc dù chức năng của ứng dụng soạn thảo văn bản trực tuyến này còn lâu mới có thể bắt kịp MS Word (dù là những phiên bản đầu tiên như Word 6.0) nhưng việc tiến gần tới giao diện quen thuộc của các ứng dụng Windows là một bước khôn ngoan trong khi chính Microsoft lại tạo ra giao diện mới cho Office 2007, đòi hỏi người dùng phải vứt bỏ gần hết các thói quen làm việc với UI chuẩn từ hàng chục năm qua.

Thực tế cho thấy giao diện ứng dụng không tiến hóa nhanh như chính các chức năng mà ứng dụng ấy cung cấp. Biểu tượng nút “Save” vẫn là hình cái đĩa mềm cổ xưa mà người dùng máy Mac đã không có từ cả chục năm nay. Có lẽ con cháu chúng ta sẽ phải lên Wikipedia để tìm hiểu cái “floppy disk” là gì nếu chúng quan tâm tới tại sao nút “Save” lại có biểu tượng như thế. Nhưng nếu bạn có ý định thay thế nó bằng biểu tượng khác thì xin hãy nghĩ lại hai lần.

Tạo ra một giao diện cách tân, đầy màu sắc có thể sẽ thỏa mãn cơn khát sáng tạo của bạn nhưng với người dùng đó là một cơn ác mộng. Trên Web, Google là bậc thầy về Usability nên chắc chắn họ hiểu người dùng nhất là người dùng trong khối doanh nghiệp đang cần kiểu giao diện “cổ lỗ” hơn là phải học lại mọi thứ từ đầu. Chính vì thế mỗi khi tạo ra một ứng dụng web tôi thường nhìn lại các ứng dụng của Google để xem mình có đang làm gì quá đà hay không.

Cuối cùng, ngoài việc chế tạo được máy bay, Google Docs còn có chức năng thiết thực với người Việt Nam hơn: kiểm tra chính tả bằng tiếng Việt (xem hình dưới). Không còn nghi ngờ gì nữa, Google cũng hiểu tiếng Việt chẳng kém chúng ta là bao!

1. Yahoo sẽ quay 180⁰ với Yahoo!360⁰

Sau khi không thành công với việc mua lại Facebook, Yahoo cho biết rằng họ sẽ “làm lại” Yahoo!360⁰ của mình mới “180 độ” nhưng không tiết lộ các thay đổi như thế nào. Nhưng nhìn chung chắc chắn Yahoo!360 sẽ tập chung vào tính năng mạng xã hội và blog.

Trả lời về việc Microsoft có thể mua lại Yahoo, David Filo (hình) – một đồng sáng lập viên của Yahoo – tuyên bố rằng: “…sẽ không có gì xảy ra vào ngày mai“, nên có lẽ chúng ta sẽ đợi tới ngày mốt vậy! Yahoo cũng thừa nhận rằng đã không thực sự hiệu quả trong việc tạo doanh thu, ngoại trừ Flickr đã tăng trưởng 15 lần từ khi họ mua lại. Tuy nhiên, Yahoo hy vọng hệ thống quảng cáo mới của mình sẽ được đưa vào hoạt động trước mùa Nô-en năm nay.

Web 2.0 – Việt Nam: tôi ủng hộ việc “quét rác” cái không gian 360⁰ này cho đỡ lộn xộn hơn.

2. Thành công của Google là tốc độ

Chia sẻ bí quyết thành công của Google, Marissa Mayer (hình) – trưởng bộ phận quản lý các công cụ tìm kiếm – cho rằng đó chính là tốc độ của các dịch vụ. Bà cho rằng “… chậm chạp, dù cho vững vàng, cũng sẽ không thể chiến thắng” (phải chăng đây là khẩu hiệu của Google?) và tốc độ là “… nhân tố lớn nhất và động lực thị trường mạnh nhất của web 2.0“.

Google khi nghiên cứu hành vi của khách hàng thấy rằng nếu trang tìm kiếm càng cho ra nhiều kết quả thì người dùng lại càng bỏ ít thời gian trên trang web hơn trong khi nhẽ ra phải là ngược lại vì có nhiều thông tin hơn. Cuối cùng họ kết luận là do trang web trả về ít kết quả nhanh hơn nên tỷ lệ người dùng nán lại nhiều hơn. Kết quả cũng tương tự với số lượng truy cập tăng 25% sau 3 tuần khi trang Google Map giảm kích thước từ 100KB xuống 70-80KB.

Triết lý này được áp dụng khi thiết kế GMail, mặc dù lựa chọn sử dụng Ajax và Javascript ở phía browser có rủi ro là lộ mã hoạt động nhưng Google vẫn áp dụng. Kết quả GMail là một webmail rất nhanh nhẹn và thành công.

Web 2.0 – Việt Nam: Quả thực, nếu một trang web 2.0 mà load quá 1 phút thì nên ra xem xét lại mình.

3. Yahoo sẽ đưa chức năng Chat vào Yahoo!Mail Beta

Đáp lại việc Google tích hợp chức năng chat (instant messenger – IM) vào GMail, Yahoo thông báo trong vài tháng tới sẽ cho phép người dùng chat trong Yahoo!Mail (beta). Ethan Diamond, giám đốc sàn phẩm Yahoo Mail, đã trình bày khả năng tích hợp IM vào mail của Yahoo. Người dùng sẽ thấy những ngời trong sổ địa chỉ khi họ online và có thể chat với họ. Nội dung của cuộc trò chuyện có thể được đưa vào trong mail. Với 250 triệu người đang dùng Yahoo!IM thì đây quả là một tin tốt.

Web 2.0 – Việt Nam: Một chức năng thú vị nhưng để có thể cho hàng triệu người dùng một lúc mà không bị lag thì Yahoo phải chuẩn bị thật kỹ. Tôi không muốn thấy Yahoo!Mail trở nên chậm chạp hơn nữa!

4. Wikinomics: cộng tác số đông

Don Tapscott, đồng tác giả cuốn Wikinomics: How Mass Collaboration Changes Everything, đã trình bày ý tưởng của mình về web thế hệ tiếp theo sẽ thay đổi cách các công ty thực hiện phát minh, sáng tạo mới. Ông cho rằng mạng xã hội đã tạo nên một phương thức lao động mới, ví dụ Procter & Gamble (P&G) đã phát triển một hệ thống cộng tác hỗ tương giúp cho hiệu quả làm việc cao hơn hẳn cách tổ chức theo thứ bậc truyền thống. Những Second Life, YouTube… đang tạo nên một cuộc cách mạng mới về phương thức làm việc.

Web 2.0 – Việt Nam: Tiến bộ của loài người gắn liền với việc thay đổi phương thức làm việc (Karl Marx). Nếu web 2.0 tạo nên một phương thức làm việc tốt hơn hẳn thì liệu loài người sẽ bước vào một giai đoạn phát triển mới?

5. Ray Ozzie nói về Vista và Office 2007

Ray Ozzie, kiến trúc sư trưởng phần mềm của Micosoft, nó nhiều về tính an toàn của Vista nhưng cũng thừa nhận đó chỉ là một phần mềm và như mọi phần mềm nó không hoàn hảo. Ông cho rằng Microsoft đang trong một giai đoạn chuyển tiếp thú vị. Mặc dù nhận thấy xu hướng chuyển từ các ứng dụng dạng rich client (như Word, Excel…) sang các ứng dụng dịch vụ web, ông không đồng ý rằng việc chuyển hết các ứng dụng từ desktop sang web là một giải pháp tốt. Với Microsoft, web là phương tiện để phân phối software nhanh hơn mà không bắt người dùng phải mua DVD cài đặt.

Web 2.0 – Việt Nam: Đừng mong chờ gì nhiều từ Microsoft, đặc biệt trong web office 2.0. Nhưng hãy lưu ý dịch vụ Live của họ, Microsoft không bao giờ bỏ qua bất cứ bữa tiệc nào và họ luôn có đủ nhân lực nếu cần.

6. 13 dịch vụ web 2.0 mới ra mắt

Có 13 dịch vụ web 2.0 mới được giới thiệu tại Web 2.0 Submit Launchpad. Dưới đây là giới thiệu sơ qua:

In the chair là một kiểu game âm nhạc. Bạn có thể tạo ra các đoạn nhạc riêng của mình, remix… và xuất bản trên trang web này.

instructables là công cụ nhắm tới những nhà sưu tập hay những người thích “độ” các đồ vật và khoe tác phẩm của mình trên web.

Klostu đươc cho là blog của các bảng thông báo (bulletin board). Mục tiêu là kết nối các bảng thông báo lại với nhau và mỗi người sẽ có một mã số duy nhất giúp sử dụng nhiều bảng thông báo một lúc.

Sharpcast là một công cụ rất hữu ích giúp đồng bộ hóa dữ liệu giữ các máy tính, trang web hay ĐTDĐ. Sản phẩm đầu tiên sẽ là Sharpcast Photos, nhưng sắp tới bạn có thể đồng bộ hóa mọi loại tập tin.

stikki là một sản phẩm nhắm tới việc thay thế các công cụ ghi nhớ như post-it. Nhưng điểm mạnh là các tờ ghi nhớ này có thể xuất hiện trên các máy tính của đồng nghiệp của bạn nếu được chia xẻ.

Turn là công cụ tìm kiếm dùng cho quảng cáo online. Điểm khác biệt là nó dựa trên cơ chế CPA (cost-per-action) chứ không phải CPC (cost-per-click) như của Google.

Sphere là một công cụ tìm kiếm blog tương tụ như Technorati. Nó có vài tính năng thú vị như pop-up nhỏ về các blog hay bài viết liên quan tới blog của bạn.

Omnidrive là một ứng dụng lưu trữ trực tuyến hướng tới việc “xát nhập” web với desktop. Ứng dụng này cho phép chia xẻ file và có API cho các nhà phát triển.

Adify cho phép bạn xây dựng một hệ thống quảng cáo riêng cho mình.

3B là một mạng xã hội 3D. Bạn có thể tạo một không gian 3D và đưa các nội dung web vào. Một sản phẩm hết sức thú vị nếu bạn bỏ công ra tìm hiểu.

oDesk là một website về công việc. Nói chung nó có thể khớp những người làm việc tự do (freelancer) với những người thuê. Tích hợp trong đó là một số công cụ quản lý dự án và người thuê có thể theo dõi hành vi của những người tham gia qua số lần click chuột, hình ảnh… (chẳng biết tác dụng gì không!)

Venyo nhắm tới việc xây dựng “lòng tin” qua việc đánh giá chỉ số tin cậy Vindex.

Timebridge là một ứng dụng thời gian biểu, lịch công tác. Nó có thể làm việc với Outlook và khi có cuộc họp, nó sẽ gởi email tới những người tham gia. Khi nhận trả lời, Timebridge sẽ tìm thời gian thích hợp, confirm và ghi chú…

Web 2.0 – Việt Nam: Các dịch vụ web 2.0 ra đời hàng ngày với rất nhiều ý tưởng cách mạng. Nhưng không phải tất cả sẽ cất cánh ngay cả khi nó được “launch” ở một hội nghị quan trọng như Web 2.0 Summit. Câu hỏi luôn được đặt ra là liệu các ý tưởng đó có đủ sức thuyết phục với hàng triệu người dùng hay không?

1. Yahoo – một chút về lịch sử

Yahoo được hai sinh viên trường Standford là Jerry Yang và David Filo thành lập tháng 1 năm 1994, bốn năm trước khi Google chính thức ra mắt. Khác với Google, Yahoo là một trong những gương mặt nổi bật nhất của thời kỳ “bong bóng dot-com”. Yahoo cung cấp hàng loạt các dịch vụ như tìm kiếm (search), e-mail, nhắn tin (IM)… và trang chủ Yahoo là một portal cung cấp đủ thứ thông tin từ tài chính đến xem tử vi!

Hiện nay, Yahoo vẫn là trang web phổ biến nhất thế giới với 400 triệu người truy cập hàng tháng và mạng nhắn tin Yahoo, dịch vụ nhạc số Yahoo cũng đang đứng đầu về lượng người sử dụng.

Nhưng những con số trên không nói lên tất cả về sức mạnh, gần đây Yahoo đang có những bước thụt lùi cả về tài chính và chiến lược kinh doanh, đặc biệt khi đối mặt với sự cạnh tranh của một Google đang trên đà thành công và hàng loạt các mạng dịch vụ web 2.0 khác như MySpace, FaceBook…

2. Yahoo và Google

Yahoo và Google luôn là những đối thủ trực tiếp của nhau vì lĩnh vực chính của cả hai đều là dịch vụ tìm kiếm trên Internet. Ra đời trước Google 4 năm, dịch vụ tìm kiếm của Yahoo lẽ ra phải có một lợi thế rất lớn nhưng Google, thay vì tìm cách nhảy vào nhiều lĩnh vực khác nhau, đã tập trung chau chuốt dịch vụ của mình bằng cách đơn giản hóa tối đa giao diện và tăng cường tốc độ tìm kiếm. Hiện Google đang chiếm 54% thị phần so với 23% của Yahoo trong lĩnh vực chủ chốt này.

Với lợi thế trong lĩnh vực tìm kiếm, Google đã tung ra một cú đấm “knock-out” là dịch vụ quảng cáo cảm ngữ cảnh AdSense. Đây là một dịch vụ quảng cáo thế hệ mới mà nội dung của quảng cáo xuất hiện phù hợp với nội dung của trang web và người đăng chỉ trả phí khi có người dùng xem nội dung quảng cáo của mình. Bất kỳ trang web nào cũng có thể đưa AdSense vào và nhận một phần lợi nhuận từ dịch vụ này. Đặc biệt, các quảng cáo này chỉ ở dạng văn bản rất nhẹ nhàng hoàn toàn không phá vỡ bố cục màu sắc của trang web. Phía đầu cầu bên kia, Yahoo vẫn tiếp tục với phương thức cũ là các quảng cáo hình ảnh, flash nhấp nháy nặng nề chỉ đặt trên trang các dịch vụ của riêng mình và của các đồng minh “đáng ngờ” khác như Microsoft! Chỉ đến khi doanh thu của quảng cáo trực tuyến bị suy giảm nặng nề, nhất là sau khi Microsoft đưa ra hệ thống quảng cáo riêng của mình trên MSN, Yahoo mới sực tỉnh và đang cố phát triển hệ thống quảng cáo bằng văn bản riêng của mình. Đáng tiếc hệ thống này đã bị trì hoãn hơn một năm nay vì Yahoo cần nâng cấp toàn bộ các phần mềm hệ thống khác.

Kết quả, trong thời điểm hiện tại Google đang có 11 tỷ USD tiền mặt với giá trị thị trường là 131 tỷ USD, còn Yahoo chỉ có 4 tỷ USD trong tay và giá trị thị trường là 34 tỷ USD. Rõ ràng là lợi thế tài chính đang nghiêng về phía Google và họ tiếp tục dùng nó để phong tỏa Yahoo bằng cách mua 5% cổ phiếu của AOL với giá 1 tỷ USD và đặt quảng cáo vào kết quả tìm kiếm từ trang này. Google cũng bỏ ra gần 1 tỷ USD để mua quyền quảng cáo trên MySpace trong 3,5 năm. Một bước đi đầy tính chiến lược khác của Google chính là vụ mua lại YouTube gần đây đã đưa Google tới gần hơn việc bá chủ quảng cáo video trên mạng. Theo các nhà phân tích, Google đã chuyển hệ thống quảng cáo của mình sang thế hệ cao hơn trong khi Yahoo còn đang dang dở với những điều căn bản nhất.

3. Yahoo và Web 2.0

Yahoo là một trong những công ty đầu tiên nhận ra sức mạnh của web 2.0. Bằng việc mua lại Flickr, Yahoo đã có một bước đi đúng đắn đề nắm giữ thị trường chia sẻ ảnh số. Ngoài ra, Yahoo còn mua một web 2.0 đánh dấu trang web (bookmarking) khác là del.icio.us.

Để bù đắp cho sự thất bại của Yahoo 360⁰, Yahoo hiện đang có ý định mua lai FaceBook, một mạng xã hội khá thành công cho học sinh và sinh viên (FaceBook hiện đã mở của cho tất cả mọi người). Tuy nhiên, có vẻ giá mà Yahoo đưa ra quá thấp so với yêu cầu của FaceBook là hơn 1 tỷ USD. Có thể thấy sự yếu kém tài chính đã cản trở Yahoo mạnh tay trong những vụ mua lại có giá trị lớn.

Trong vụ mua YouTube, Yahoo cũng là người đến trước nhưng cuộc thương lượng đã không thành công khi đụng tới các vấn đề bản quyền và Google đã chớp lấy thời cơ. Theo một trong những nhân vật chủ chốt cùa YouTube thì “Họ (Yahoo) là những người rất thông minh, nhưng họ có những vấn đề riêng“. Phải chăng các vấn đề mà YouTube đề cập ở đây là sự quan liêu đang có ở Yahoo? Các công ty khi thương lượng với Yahoo đều nói rằng họ thường tỏ ra chậm chạp, quá đòi hỏi và không nhất quán.

Nhiều nhân viên từng làm việc cho Yahoo cũng cho rằng công ty đang bị những mâu thuẫn nội bộ và tính quan liêu hành hạ. Họ cảm thấy không vui khi cổ phiếu của Yahoo liên tục mất giá và nhiều người đã đầu quân cho các công ty web 2.0 mới nổi mà hôm nay Yahoo đang phải tìm cách mua lại hay phải cạnh tranh như YouTube, FaceBook…

4. Tương lai nào cho Yahoo?

Trong khi các đối thủ lơn nhỏ hoặc đang vượt mặt Yahoo hay đang theo sát trong những lĩnh vực mà Yahoo từng thống trị một thời thì người ta đặt ra câu hỏi là Yahoo sẽ phải làm gì?

Tôi sẽ không ngạc nhiên nếu có một cuộc cải tổ lớn trong Yahoo vào năm tới. Yahoo sẽ phải trở nên nhỏ gọn hơn, nhanh nhẹn hơn và đặc biệt để theo kịp các công ty web 2.0 thì ngoài các cố gắng mua lại hay sát nhập, công ty sẽ phải sáng tạo hơn khi đưa ra các dịch vụ mới.

Yahoo sẽ chẳng làm nên sự kiện gì nếu tiếp tục đưa ra những “không gian” thiếu sáng sủa như Yahoo 360⁰ hay cải tiến Yahoo!Mail (beta) thành cỗ máy đầy những quảng cáo chậm chạp và khó chịu. Trang chủ của Yahoo, dù được làm lại vẫn không thanh thoát và bạn có thể tin là món “tả pín lù” trên ấy không còn sức hấp dẫn so với những dịch vụ chuyên biệt và tinh tế khác.

Web 2.0 không phải là một “món” dễ sơi ngay cả với một công ty Internet hàng đầu như Yahoo!

Hình 1: Tài liệu Writely và bảng tính được quản lý chung ở
Google Doc & Spreadsheets

Nhìn chung giao diện nhiều màu sắc của Writely được thay bằng kiểu giao diện riêng của Google với các toolbar đựơc tập hợp thành các tab. Google đã cố thống nhất các tính năng chuẩn của bộ Web Office vào Writely như cách chia sẻ, làm việc chung trên tài liệu.

Giá phải trả cho việc này là giao diện trở nên thiếu cá tính hơn và dường như một số tính năng đã không được chuyển đổi đầy đủ như canh hai bên văn bản (justify) hay xem trước như một blog.

Theo CNET trong một bài viết gần đây cho biết:

“… Google đang tiếp tục cải tiến về chức năng, tính hữu dụng và khả năng tích hợp giữa hai ứng dụng… chúng tôi được biết trong tương lai Google sẽ tích hợp (các ứng dụng này) vào Gmail để người dùng có thể gửi tài liệu hay bảng tính như các file đính kèm và có thể mở các file này trong D&S. Nhóm phát triển cũng đang tạo các API cho phép các lập trình viên tương tác với các ứng dụng. Ngoài ra, Google cũng đang thử nghiệm một phiên bản khác cho phép người dùng truy cập tài liệu khi đang offline…”

Quả là những kế hoạch đầy tham vọng và đáng để chúng ta mong đợi. Tuy nhiên, hiện tại tôi vẫn cảm thấy nhớ Writely vì tính độc đáo cùa nó và tôi thấy tiếc khi một nhãn hiệu của Web 2.0 biến mất trong tay của Google. Không biết liệu ngày mai YouTube có trở thành Google Video & Audio hay không?