Mike Arrington vừa công bố danh sách các ứng dụng web 2.0 mà ông “couldn’t live without” trong năm 2008:

• 800-Free-411
• Amazon MP3 music store
• Amie Street
• del.icio.us
• Digg
• Firefox
• Flickr
• Gmail
• Google Reader
• Netvibes
• Skype
• TechMeme
• Technorati
• TripIt
• Twitter
• Wordpress
• YouTube
• Zoho

Trong danh sách trên, ngoài một vài cái quá đặc thù và các web nghe nhạc trực tuyến, tôi dùng hầu hết các ứng dụng đã được nhắc tới. Trong số này tôi có vài nhận xét:

1. del.icio.us là site bookmark hàng đầu, tôi đang dùng một plugin của Firefox để giúp bookmark các bài viết ưa thích nhanh hơn. Điều phiền toái duy nhất là cách tag theo từ, chứ không phải cụm từ làm cho danh mục bị phân mảnh và khó tìm được bài lưu trữ. Ngoài ra, nhiều trang web đã biến mất sau một thời gian.

2. Digg chủ yếu để theo dõi các tin nóng. Nhưng đa số là tin “made in USA” nên nhiều khi khá vô bổ.

3. Firefox: Khỏi cần nói, tôi dùng Firefox làm trình duyệt mặc định với hàng chục plugin. Đây chính ứng dụng mà tôi “couldn’t live without”. Tuy nhiên có lẽ do overuse trình duyệt này nên nó chiếm RAM kinh khủng. Disclosure: gần hơn 70% người truy cập vào blog này dùng Firefox.

4. Flickr: Tôi không dùng ứng dụng này nhiều do ít có hứng thú chụp hình, chủ yếu để lưu trữ hình của gia đình.

5. Gmail: Sure, đây là ứng dụng mail cách mạng.

6. Google Reader: Tôi không khoái trình đọc RSS này lắm vì nó hơi thô sơ. Tôi dùng FeedReady!

7. Netvibes: Tôi là fan của Netvibes, với hàng ngàn plugin đây là trang chủ trên cả tuyệt vời.

8. TechMeme: Trang web nên đọc hàng ngày cho dân sính công nghệ.

9. Technorati: Tôi dùng nó chủ yếu để xem xếp hạng blog.

10. Wordpress: Tất nhiên đây là ứng dụng không thể thiếu vì blog này làm trên Wordpress. Nhiều plugin của Wordpress rất có giá trị nhưng đôi khi phải mất khá nhiều thời gian mới dùng được.

11. YouTube: Quá chậm nếu xem từ Việt Nam. Tôi thích Clip.vn hơn.

12. Zoho: Tôi ít dùng Zoho vì nó hơi chậm so với Google Docs.

Tôi vẫn chưa dùng Twitter, không biết có ứng dụng nào tương tự ở Việt Nam chưa? Còn những ứng dụng 2.0 mà bạn không thể thiếu là gì?

Tổng kết 10 sự kiện nổi bật của web 2.0 trong năm 2007 tại Việt Nam.

1. Blogger trở thành thế lực truyền thông mới

Về bề nổi các sự kiện liên quan tới Web trong năm 2007 đều ít nhiều liên quan tới các blogger. Có thể kể tới việc blogger cogaidolong bị kiện và vài tờ báo mở chiến dịch bôi bẩn hình ành các blogger. Kết quả là số lượng người đọc blog cogaidolong tăng vọt và người ta tìm tới các blog như kênh thông tin phản biện. Các ví dụ về báo chí đối đầu với các blogger tại các nước khác bao giờ cũng cùng một kịch bản là số lượng người đọc báo truyền thống giảm đi và đọc blog tăng lên, ở Việt Nam cũng không phải là ngoại lệ.

Tiếp đến là vụ scandal “Nhật Ký Vàng Anh”: video sex của nhân vật chính Hoàng Thùy Linh lan truyền với tốc độ Internet và các blogger bước vào một cuộc tranh luận qui mô với vô số bài viết về đời tư, lối sống của một bộ phận thanh niên con ông cháu cha. Không có kênh thông tin nào làm tốt hơn việc này (mặc dù cá nhân tôi rất ít khi đọc các bài viết về đời tư người khác.)

Cuối cùng là cuộc phát động yêu nước khi “người bạn lớn” Trung Quốc thành lập TP Tam Sa trên hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa của chúng ta. Đây là sự kiện có tác động sâu sắc nhất tới nhận thức của thanh niên về tình yêu tổ quốc và trách nhiệm của mỗi người trong việc chấn hưng đất nước để có thể đối đầu với các cường quốc đầy dã tâm.

Hơn một triệu blogger quả thực đã trở thành thế lực truyền thông mới tại Việt Nam.

2. Dịch vụ web 2.0 bùng nổ

Có thể nói năm 2006 là năm thai nghén và chuẩn bị cho sự bùng nổ các dịch vụ web 2.0 tại Việt Nam trong năm 2007. Nếu như năm 2006 chỉ có lác đác một vài website thể hiện ý tưởng 2.0 một cách sơ sài thì năm 2007 các trang web 2.0 đã có thể thách thức các trang web truyền thống cả về mặt nội dung lẫn sức thu hút. Chúng ta đã có những dịch vụ web có thể thay thế được YouTube, MySpace - Yahoo!360 hay LinkedIn như Clip.vn, YoBanBe, CyWorld, CyVee và nhiều dịch vụ web đặc thù khác phục vụ rất tốt cho nhu cầu chia sẻ thông tin, làm việc và giải trí của riêng người Việt. Sân chơi web 2.0 Việt Nam không những trở nên sôi động mà cũng rất cạnh tranh vì hầu như không có dịch vụ nào là “một mình một chợ”.

3. Yahoo đe dọa đóng cửa Yahoo!360

Sau khi thừa nhận sự thất bại của mạng xã hội 360⁰ của mình trước các Facebook, MySpace, Yahoo quyết định sẽ đóng cửa mạng này vào đầu năm 2008 và gây ra cú sốc với người dùng Việt Nam vốn phần lớn tập chung vào nền tảng của Yahoo. Cho đến giờ này Yahoo vẫn tỏ ra khá lúng túng về cách giải quyết “hậu quả” của việc đóng cửa này trong khi chưa có dịch vụ thay thế. Các mạng xã hội và dịch vụ blog của Việt Nam đang tranh thủ cơ hội để hút người dùng qua. Tuy nhiên, sự chuyển dịch này có thể sẽ làm cho nền tảng blog kém hấp dẫn hơn do bị phân mảnh và nhiều người sẽ không chọn các blog Việt Nam để tránh bị kiểm duyệt các phát biểu của mình.

4. Các mạng xã hội cạnh tranh quyết liệt

Năm 2007 chứng kiến sự ra đời của một loạt các mạng xã hội tại Việt Nam như YoBanBe, CyWorld, CyVee, FaceViet, TamTay, GuongMat, Blog Cafe… Các mạng này đang phải cạnh tranh gay gắt để thu hút đăng ký trong bối cảnh hầu hết người dùng mạng xã hội đầu tư thời gian vào Yahoo!360. Liệu năm 2008 có thể sẽ chứng kiến sự bứt phá của các mạng xã hội Việt Nam với sự tham gia của các đại gia như FPT, VC Corp?

5. Các quĩ đầu tư hướng vào web 2.0

Quĩ đầu tư mạo hiểm IDG — IDG Ventures — đã đặc biệt chú ý tới các dịch vụ web 2.0 thông qua việc đầu tư vào một loạt các công ty dot-com thế hệ mới như Vega (Clip.vn), VC Corp, Cyworld, CyVee, DiaDiem… Đây là một động lực lớn cho web 2.0 Việt Nam. Các quĩ đầu tư khác như DFJ VinaCapital, FPT Capital cũng bắt đầu để mắt tới các web 2.0 hứa hẹn một năm 2008 sôi động phía trước.

6. Internet Việt Nam bước vào năm thứ 10

Internet Việt Nam đã bước vào năm thứ 10 với sự phát triển nhanh chóng về lượng. Có thể thấy Internet đã len lỏi vào tất cả hang cùng ngõ hẻm và tới hầu hết các thành phần dân cư. Nhưng về mặt chất, người ta vẫn dùng Internet như phương tiện truyền thông hơn là phương tiện làm việc, giao tiếp. Dù vậy có thể hy vọng sự thay đổi về lượng sẽ nhanh chóng dẫn tới sự thay đổi về chất trong những năm sắp tới.

7. VC Corp tiến nhanh

Sau khi đưa ra dịch vụ tìm kiếm theo chủ đề (vertical search) BaamBoo, VC Corp đã tiếp tục đưa ra một loạt dịch vụ khác trên nhiều mảng thị trường khác nhau như RongBay, SanNhac… và sẽ tiếp tục đưa ra các dịch vụ web khác trong năm nay. Với tham vọng lớn, đội ngũ phát triển nhiều nhiệt huyết và được đâu tư tốt, VC Corp đang tiến rất nhanh trong Web 2.0 nhưng có lẽ là quá nhanh chăng?

8. VinaGame theo đuổi chiến lược Zing

VinaGame thoát ra khỏi lớp áo của một nhà cung cấp game online và buớc sâu vào địa hạt web với chiến lược Zing bao gồm Zing Chat, Zing Portal và Zing MP3. Đây có phải là sự chuyển hướng chiến lược của công ty sau khi có những thành công nhất định với mạng YoBanBe hay chỉ nhằm thay đổi hình ảnh với các nhà đầu tư trước vụ IPO sắp tới?

9. FPT 2.0

Người khổng lồ FPT có vẻ đã phần nào hiểu được tầm quan trọng của web 2.0 cả về nội dung lẫn tinh thần khi tuyên bố tiến vào lãnh địa này bằng chiến lược FPT 2.0: tái cấu trúc FPT Software và đầu tư vào web 2.0. Với một công ty chưa thực sự chứng tỏ được nhiều so với tầm cỡ của mình trong software nói chung và các dịch vụ web nói riêng thì đây quả là một chiến lược tham vọng. Tuy nhiên thành công trong web 2.0 phụ thuộc vào hai yếu tố là khả năng thay đổi và tốc độ tiếp cận vấn đề — câu hỏi vẫn là liệu FPT có đủ nhân tài và quyết tâm làm việc này hay nó sẽ chỉ là một buzzword?

10. Web 2.0 Việt Nam Blog chuyển qua domain riêng

Tất nhiên là tôi đang nói đùa , xin các bạn bổ xung các sự kiện khác mà theo các bạn là đáng chú ý nhất trong năm qua.

Happy New Year!

Đôi khi việc viết lách mang tới cho bạn những điều bất ngờ, nhưng với tôi bất ngờ nhất là làm “thông tín viên” (correspondent) cho Asian Idol tại Việt Nam.

Hady Mirza (Singapore) -Thần tượng âm nhạc Châu Á đầu tiên (hình từ channelnewsasia.com)

Việc này bắt đầu từ bài viết “Vietnam Idol: Ca nhạc 2.0?” trên blog này, sau đó nhân viên của TheAsianIdol.tv, cô Natasha, đề nghị tôi theo dõi và bình luận sự kiện này trên trang web chính thức của họ. Lúc đầu tôi cũng không muốn tham gia vì bài viết của tôi chỉ dùng sự kiện Vietnam Idol để minh chứng cho những nhận định của mình về sức mạnh của khán giả ca nhạc nói riêng và “user” nói chung trong web 2.0, nhưng sau đó tôi nhận lời vì muốn có trải nghiệm trên một lĩnh vực khác.

Nói vậy nhưng cũng chằng có gì to tát, thông tín viên là người có chức năng nghe ngóng tin tức và bình luận về một sự kiện/lĩnh vực nào đó. Có lẽ cuộc thi Idol dành cho dân amateur nên họ lại cần những thông tín viên tay ngang như tôi chăng? (các bạn có thể xem các tin tôi post lên ở đây).

Cuộc thi Asian Idol lần đầu tiên này qui tụ các “thần tượng âm nhạc” từ 6 nước Châu Á, đó là Mike (Indonesia — nước chủ nhà), Jaclyn Victor (Malaysia), Hady Mirza (Singapore), Mau Marcelo (Philippines), Abhijeet Sawant (Ấn Độ) và Phương Vy của Việt Nam. Đây chưa hẳn là một sự kiện được tổ chức hoàn hảo xét về mức độ thu hút quan tâm của khán giả nhưng cũng là một sự kiện gây tiếng vang xét về góc độ tạo nên một cuộc giao lưu văn hóa trong thời toàn cầu hóa. Vậy chúng ta nhận thấy điều gì từ sự kiện này?

1. Khi tham gia cuộc chơi này các ca sĩ thường chọn hát bằng tiếng Anh mặc dù với một số Idol tiếng Anh không phải là thế mạnh của họ, ngay cả với Abhijeet Sawant của Ấn Độ (ngạc nhiên chưa).

2. Phong cách biểu diễn và các kiểu “luyến láy” của các ca sĩ là khá giống nhau bắt chước các ca sĩ nổi tiếng của Mỹ (nhận định của nhạc sỹ Hà Dũng).

3. Các quốc gia nói tiếng Anh như ngôn ngữ chính có lợi thế hơn các quốc gia khác trong giao lưu và thể hiện. Chính điều này khiến Phương Vy mất điểm (một người bạn Singapore mới nói với tôi rằng anh gần như không thể nghe được từ nào khi Sui Black và Phương Vy hát bài “I love Rock & Roll” trong đêm trao giải, nguyên văn: I couldn’t understand a single word that came out of their mouth ).

4. Việc bầu chọn thường không xuất phát từ sự đánh giá công tâm mà nặng về tính “dân tộc” và tính “chiến thuật”.

Việc Hady của Singapore trở thành thần tượng âm nhạc châu Á nằm ngoài dự đoán của tất cả các chuyên gia. Hầu hết đều cho rằng Idol nước chủ nhà Mike, người có lợi thế “sân nhà” hoặc Mau Marcelo của Philippines, người có giọng ca tốt nhất, sẽ là Asian Idol. Nhưng với bản thân tôi thì việc Hady giành chiến thắng không có gì quá bất ngờ.

• Thứ nhất, người chiến thắng trong cuộc thi Idol rất có thể không phải là người hát hay nhất vì khán giả tuy thưởng thức giọng ca của họ nhưng lại giành phiếu bầu cho người họ có cảm tình nhất. Trong các Idol, Hady được giới truyền thông rất ưu ái vì anh ta có dung mạo “dễ thương” hợp với sở thích của các fan nữ.

• Thứ hai, vì mọi người khi bầu chọn đều tối ưu hóa khả năng chiến thắng cho thần tượng nước mình nên có xu hướng chọn người thứ hai tại nước có số dân ít nhất (giống như tôi ). Hady có thể vô tình hưởng lợi từ việc này.

Tóm lại, các bạn đừng bao giờ mong đợi sự công bằng tuyệt đối trong một cuộc thi như Idol, đặc biệt khi có sự cạnh tranh giữa các quốc gia như Asian Idol. Điều đáng tiếc nhất là nhẽ ra Phương Vy nên hát bằng tiếng Việt nếu cảm thấy chưa thể thể hiện bài hát bằng tiếng Anh trọn vẹn. Một bài hát hay không chỉ đòi hỏi sự chuẩn xác về ngôn từ mà còn phải hiểu sâu sắc về sắc thái ngôn ngữ, nó chỉ có được qua quá trình luyện tập lâu dài của ca sĩ thể hiện. Mặc dù đây có thể là một cuộc thi không chuyên nhưng khi bạn ra sân khấu quốc tế thì bạn sẽ cần các cố vấn âm nhạc quốc tế. Hy vọng các Idol sau sẽ có sự chuẩn bị tốt hơn.

Cuối cùng, nếu các bạn chịu khó viết lách thì biết đâu bạn có thể sẽ được mời vào ban giám khảo cuộc thi Hoa Hậu Thế Giới vào một ngày đẹp trời nào đó. Hahaha!

Phân tích về tốc độ phát triển của các mạng xã hội qua các con số thống kê từ Alexa.

Trong bài phân tích IDG linked CyVee in, HarryD đề cập tới hai yếu tố chính quyết định tương lai của các mạng XH tại Việt Nam là số lượng người dùng (scale) và khả năng thương mại hóa (monetization):

…Scale. Monetize. Scale. These should be three biggest challenges to all Vietnamese social networking services. In the next few months, expect more Vietnamese SNS players to join the game just to see how they solve these three challenges…

Tôi có làm một nghiên cứu nhỏ về lượng truy cập so với số lượng đăng ký của các mạng XH và nhận thấy nhiều điểm khá thú vị qua các con số. Nó cho thấy số người dùng đăng ký của một số mạng xã hội công bố có thể không phản ánh đúng mức phát triển của các mạng này.

Căn Cứ và Công Cụ

Nói tới việc theo dõi, đánh giá lượng truy cập vào website người ta thường nghĩ ngay tới Alexa. Đây là một dịch vụ có thâm niên đang thuộc sở hữu của Amazon; thông qua dữ liệu gởi về từ các thanh toolbar Alexa cài trên trình duyệt của người dùng, nó phân tích và đưa ra biểu đồ về lượng truy cập (traffic/reach) , số trang được xem (pageview)… của các website. Tuy nhiên các con số mà Alexa đưa ra thường không đúng với lượng truy cập thực sự vì:

1. Số lượng người dùng có cài toolbar của Alexa chỉ là một lượng nhỏ trong tổng số người dùng.
2. Người dùng Firefox hay các trình duyệt khác hầu như không được thống kê (gần đây Alexa có đưa ra toolbar cho Firefox 2.x nhưng còn có nhiều lỗi).
3. Nhưng người cài toolbar của Alexa thường là dân “vọc” web chuyên nghiệp hay các SEO dẫn tới kết quả là các website của cộng đồng này thường có rank cao hơn các website khác.
4. Thuật toán thống kê của Alexa còn nhiều vấn đề gây tranh cãi.

(các bạn có thể tham khảo bài viết trên VentureBeat về vấn đề của Alexa cũng như một số công cụ khác.)

Nói thế không có nghĩa là số liệu Alexa đưa ra hoàn toàn vô nghĩa, xem biểu đồ của Alexa chúng ta sẽ có cái nhìn tổng thể về xu hướng phát triển và so sánh tương đối về “tầm mức” của các website.

Những công cụ theo dõi khác như Compete, Quantcast lại có quá ít dữ liệu về các website Việt Nam nên không đủ mức tin cậy về mặt thống kê. Trong bài viết này tôi có dùng thêm số liệu từ Whois.ws (vì số liệu ở đây dễ theo dõi hơn), tuy nhiên nếu tôi không nhầm đây cũng là dữ liệu lấy từ chính Alexa API vì tôi nhận thấy có sự trùng hợp trong nhiều chỉ số.

Các Con Số

Đây là số lượng người dùng đăng ký mà các mạng xã hội tại Việt Nam công bố (theo thứ tự từ cao xuống thấp):

• CyWorld Vietnam: hơn 100.000 (tính đến 09/2007, theo PC World VN)
• VietSpace: hơn 80.000 (tính đến tháng 10/2007, theo VietSpace)
• YoBanBe: hơn 37.000 (tính đến tháng 10/2007, theo Zing)
• CyVee: hơn 12.500 (tính đến ngày 13/11/2007, thống kê trực tuyến)

Căn cứ vào đây thì CyWorld và VietSpace là những mạng lớn còn CyVee chỉ là một chú bé. Nhưng số liệu từ Alexa lại cho thấy một câu chuyện hoàn toàn khác. Xin xem biểu đồ so sánh lượng truy cập (reach per million in %) vào các mạng XH trong 6 tháng gần đây:

Chúng ta có thể “đọc” trên biểu đồ rằng:

1. YoBanBe có lượng truy cập vượt trội, gấp 3 lần đối thủ gần nhất là CyVee.
2. CyVee đang tiến rất nhanh, lượng truy cập tỷ lệ thuận với số đăng ký.
3. Lượng truy cập vào VietSpace gần như không thay đổi trong nhiều tháng và có xu hướng đi xuống; con số 80.000 đăng ký của VietSpace không nói lên được chất luợng của mạng này. Phải chăng nhiều người chỉ đăng ký rồi “nhất khứ hề, bất phục hoàn” (một đi, không trở lại)?
4. Ngạc nhiên nhất là lượng truy cập vào CyWorld.vn chỉ tương đương với CyVee?

Riêng với trường hợp của CyWorld.vn tôi có một chút băn khoăn vì họ mới chuyển từ sub-domain “vn.cyworld.com” qua domain cấp 1 “cyworld.vn” (Alexa không có biểu đồ cho sub-domain). Khảo sát thêm dữ liệu lượng truy cập (reach per million) từ Whois.ws chúng ta có:

• Yobanbe.com: 156 (1 tháng, xem dữ liệu)
• Cyvee.com: 34 (1 tháng, xem dữ liệu)
• vn.cyworld.com: 28 (= 4% của cyworld.com, số liệu 3 tháng, xem dữ liệu)
• Vietspace.net.vn: không có dữ liệu

Từ các con số và biểu đồ cho thấy lượng truy cập vào Cyworld Việt Nam dù ở cyworld.vn hay vn.cyworld.com cũng chỉ tương đương với CyVee trong khi số đăng ký theo công bố gấp gần 9 lần (100.000 so với 12.500). Vậy phải chăng chỉ có 1/10 số người đăng ký vào CyWorld là thực sự sống trong xã hội ảo này?

Một chỉ số đáng lưu ý nữa là số trang xem của một người truy cập (pageviews per user). Whois.ws cho biết:

• Cyvee.com: 18.5
• vn.cyworld.com: 13.5
• yobanbe.com: 6.2

Rõ ràng nếu số liệu này đúng thì cộng đồng người dùng của CyVee là tích cực nhất, CyWorld theo rất sát còn Yobanbe có lẽ cần cải thiện bằng cách tạo ra nhiều sân chơi hơn cho người dùng ngoài blog.

Kết Luận

Người ta luôn dùng số lượng người đăng ký để khẳng định thành công của một mạng xã hội, nhưng liệu các con số công bố có nói lên sự thực về chất lượng của các mạng xã hội này hay chỉ là những con số dùng để marketing? Đó sẽ là câu hỏi lớn dành cho CyWorld Việt Nam và VietSpace.

Vấn đề lớn nhất mà các mạng xã hội phải giải quyết là làm sao thu hút được đủ lượng người dùng tích cực (active user) để tạo nên hiệu ứng mạng (network effect) và vươn lên thành một thế lực vững chắc. Trong trường hợp này chúng ta nên đặt cược vào ai? Xin các bạn cho biết ý kiến của mình. Cảm ơn.

(Xin lưu ý, số liệu của Alexa nêu trên chỉ có ý nghĩa tham khảo. Hy vọng chúng ta sẽ có số thống kê chính xác hơn từ các công cụ analytics nội bộ của các mạng trên.)

Đã hơn một năm kể từ khi tôi xem xét các ứng viên của Web 2.0 tại Việt Nam. Đó là một thời điểm không xa nhưng lúc đó web 2.0 chỉ là một khái niệm khá mới mẻ và chưa có Web 2.0 nào đúng nghĩa ở Việt Nam. Nhưng đến hôm nay các trang web 2.0 thực sự đã xuất hiện, hoạt động và thành công. Welcome to Vietnam — new destination of Web 2.0!

Mở đầu loại bài này, tôi xin bắt đầu bằng đánh giá các mạng xã hội (social network). Đây sẽ là tâm điểm của web 2.0 trong tương lai tại Việt Nam, mặc dù trên thế giới các Facebook, MySpace, Friendster đã làm mưa làm gió trong thời gian khá dài.

Yahoo! 360⁰

Tôi xin nhắc tới mạng xã hội đang bị bỏ rơi này bởi ảnh hưởng sâu rộng của nó tại Việt Nam. Thực tế, khó có thể nói đây là một mạng xã hội hoàn chỉnh vì chức năng mà người ta dùng nhiều nhất lại là blog.

Ưu điểm chính của Y!360 là dễ sử dụng và nó gắn chặt với Yahoo!IM, mạng chat phổ biến nhất tại Việt Nam. Chỉ cần một vài bước là bạn có thể tạo một blog với một hình nền riêng rồi mời bạn bè trong nhóm chat của mình tới coi, bình luận. Nhưng hành trình tùy biến của Y!360 đến đó là gần như kết thúc.

Tôi luôn tự hỏi Yahoo nhắm tới cái gì khi tạo ra Y!360: một blog có chức năng mạng xã hội hay một mạng xã hội lấy blog làm trung tâm? Thất bại của Y!360 là câu trả lời của người dùng: Chúng tôi thích những gì chuyên nghiệp hơn là các giải pháp nửa vời.

Yahoo biết rằng duy trì Y!360 là vô nghĩa vì mạng XH này chưa bao giờ chiếm được 1% thị phần. Một vài tờ báo cho rằng Yahoo muốn thay Y!360 bằng Mash nhưng rõ ràng Mash không dành cho dân amateur. Đây là một trang mash-up, tức là hướng tới việc dùng lại các dịch vụ từ các trang web khác và việc tạo ra các mash-up đòi hỏi trình độ khá cao về web. Còn mảng mạng xã hội có thể sẽ được Yahoo chuyển giao cho một dịch vụ mới có tên là KickStart — một mạng dành cho các sinh viên và cựu sinh viên tương tự Facebook trước đây.

Lang thang qua các trang cá nhân trong Y!360, từ các trang nổi tiếng cogaidolong, Dâu Tây (Joe), Hà Kin tới các blog của nhà thơ Đỗ Trung Quân hay nhạc sĩ Tuấn Khanh và của nhiều bạn khác, là việc rất thú vị. Tôi rút ra được rắng Y!360 đã làm cho khái niệm mạng XH trở nên quen thuộc với người Việt và tạo thói quen viết lách thể hiện mình. Việc Y!360 đóng cửa là một cú sốc với người dùng Việt Nam nhưng đây lại là cơ hội cho các mạng XH và blog nội địa khác.

Ưu: Phổ biến, dễ dùng, tích hợp với Yahoo!IM. Có số lượng người dùng vượt trội tại Việt Nam.
Khuyết: Kém về khả năng tùy biến. Mảng mạng xã hội chưa đầy đủ chức năng. Sắp đóng cửa.
Điểm: 3.5/5

VietSpace

Mạng XH VietSpace không gây nhiều thiện cảm với tôi ở cái nhìn đầu tiên. Cá nhân tôi không thích những website dùng màu sắc thiếu thống nhất và thiết kế UI không cẩn thận. Có vẻ Vietspace muốn hướng tới lứa tuổi teen bằng bảng màu sặc sỡ, tuy nhiên theo tôi dù tuổi teen thích các tone màu sáng, sống động nhưng cũng cần hài hòa hơn.

Khi tôi đang viết các dòng này (1:20 PM ngày 07/11/2007) thì hầu hết các link từ trang chủ của Vietspace không hoạt động (Runtime Error). Các lần truy cập trước cũng khá chậm. Tôi e rằng họ có một chút vấn đề khi lựa chọn nền tảng kỹ thuật (DotNetNuke) cho một mạng xã hội vốn đòi hỏi cao về năng lực xử lý và thời gian đáp ứng.

VietSpace cho phép bạn thêm vào không gian của bạn nhiều module với các chức năng khác nhau, giao diện cũng có thể tùy biến ở mức tương đối cao. Tuy nhiên do hạn chế về mặt thiết kế nên hiếm khi bạn tạo được một giao diện cân đối. Việc đưa các module vào cũng khá phức tạp và dễ gây lỗi. Theo tôi, VietSpace sẽ phải làm nhiều việc để có một nền tảng ổn định và chuyên nghiệp hơn.

Ưu: Ra đời sớm, dễ tùy biến.
Khuyết: Thiết kế xấu. Nhiều lỗi, chưa hoàn chỉnh về mặt công nghệ.
Điểm: 2.5/5

YoBanBe

Trái ngược với VietSpace, YoBanBe (nếu tôi không nhầm, đây là một trong những web của VinaGame) thể hiện một bộ mặt chuyên nghiêp về thiết kế với nền tone màu xanh lá cây, các đường nét nhã nhặn. Tốc độ và tính ổn định của các chức năng rất tốt chứng tỏ có sự đầu tư sâu về công nghệ.

YoBanBe khá giống với Yahoo!360 về mặt bố cục, chức năng và kết quả là khả năng tùy biến giao diện cũng bị hạn chế như Y!360 nếu không nói là hạn chế hơn. Cũng như Y!360, hầu hết các trang cá nhân trên YoBanBe đều tập chung vào chức năng Blog. Ngoài ra bạn có thể tạo một thư viện ảnh, tham gia vào các CLB theo các chủ đề. Một chức năng mới thú vị hơn cả là phần “Âm Nhạc”, bạn có thể nghe (đương nhiên rồi), bình luận, đánh giá các bài nhạc; tạo và lưu các playlist cho riêng mình.

Nói chung, tôi cảm thấy khá dễ chịu khi dùng mạng xã hội này. Các chức năng không quá rườm rà và rất hợp với cách sử dụng mạng XH của người Việt tức là nhiều tính tự sự hơn việc dùng để mở rộng quan hệ. Theo tôi đây là ứng viên số 1 có thể thay thế Y!360 khi mạng này đóng cửa nếu biết tranh thủ thời cơ.

Ưu: Thiết kế tốt, chức năng tốt. Phù hợp với cách sử dụng của người Việt.
Khuyết: Hạn chế khả năng tùy biến. Quá giống Y!360 nên không tạo dấu ấn riêng.
Điểm: 4/5

CyWorld

Tôi được giới thiệu về CyWorld ngay trước khi mạng này có bản tiếng Việt. Đây là một mạng XH rất thành công của Hàn Quốc. Thực tế, nó gần giống như một xã hội ảo trong đó mỗi người có một đại diện của mình (gọi là Minime) trong thế giới CyWorld. Bạn sẽ phải chăm sóc cả về tinh thần lẫn vật chất cho nhân vật ảo của mình như mua sắm đồ, tạo các quan hệ hàng xóm láng giềng… Phải nói là các nhân vật trong CyWorld trông khá teen theo kiểu avatar hoạt hình đậm chất Hàn Quốc.

Hầu hết hoạt động sẽ diễn ra ở các căn nhà (Minihome) hay căn phòng (Miniroom) nơi bạn có thể trang trí, viết nhật ký, tạo album hình… rồi mời hàng xóm tới chơi, tán gẫu, bình luận… Đương nhiên bạn cũng có thể tới thăm các hàng xóm của mình. Tôi đoán là bạn sẽ phải bỏ ra rất nhiều thời gian (và có thể cả tiền bạc) cho thế giới này không kém chơi game online.

CyWorld có một hệ thống kinh tế riêng, bạn sẽ cần các hạt dẻ để có thể trang bị các đồ đạc cho căn nhà của mình hay quần áo, giày dép cho nhân vật ảo. Ban đầu bạn sẽ được tặng 200 hạt dẻ, còn sau khi tiêu hết thì bạn cần mua thẻ nạp.

Nói chung đây là một mạng XH đã được thử thách cả về mắt công nghệ lẫn ý tưởng. Vấn đề duy nhất là liệu bạn có thích kiểu xã hội này hay không?

Ưu: Giống như một xã hội ảo và hoạt động gần như game online.
Khuyết: Kiều XH ảo này còn khá xa lạ với người Việt.
Điểm: 4.5/5

CyVee

CyVee thoạt nhìn khá giống Digg ở chức năng chia sẻ, đánh giá các bài viết hay (và đôi khi không hay lắm ) và giống Yahoo!Anwser ở phần hỏi đáp cộng đồng. Chỉ sau khi bạn đăng ký tài khoản thì mảng mạng XH mới hiện diện rõ ràng.

Bạn sẽ thắc mắc vì cái tên khá lạ tai này, CyVee là cách phiên âm của CV (Curriculum Vitae - Sơ yếu lý lịch). Đúng như cái tên của nó, bạn cần tạo một lý lịch đầy đủ rồi tìm kiếm những đồng nghiệp, bạn học cùng trường để tạo nên một mạng luới nhắm giúp đỡ bạn trong con đường học tập, nghề nghiệp. Đây là một LinkedIn của Việt Nam.

Tôi khá ấn tượng với các chức năng tạo hồ sơ của mạng này. Kinh nghiệm, học vấn, sở thích, thông tin cá nhân là những cái bạn cần đưa vào để hồ sơ của mình đạt 100% mức độ hoàn chỉnh. Một thanh chỉ thị sẽ cho bạn biết mức độ hoàn thành của hồ sơ là bao nhiều phần trăm.

Bạn có thể tạo hoặc tham gia các hội, nhóm theo chủ đề như “Nhóm phát triển web”, “Hội đồng hương miền Trung”… Nếu muốn tham gia nhóm “Web 2.0 Vietnam” thì bạn có thể vào đây.

Có thể thấy CyVee hướng vào đối tượng khác hẳn so với VietSpace hay YoBanBe. Những người tham gia mạng XH này sẽ phải tích cực giao tiếp với các thành viên khác hơn khi cần các lời khuyên hay hướng dẫn trong công việc. Nhìn chung họ thường là những người chuyên nghiệp muốn dùng web như một nền tảng để chia sẻ kinh nghiệm và thiết lập các mối quan hệ nghề nghiệp.

Ưu: Giao diện sáng sủa, chức năng khá tốt. Mạng liên kết nghề nghiệp đầu tiên mà tôi biết ở Việt Nam.
Khuyết: Có nhiều chức năng khác nhau nên chưa nêu bật mảng mạng XH.
Điểm: 4/5

Tổng Kết

Mới chỉ hơn một năm, Web 2.0 tại Việt Nam đã phát triển từ chỗ gần như không có gì thành một nền tảng đầy sức sống. Cả các công ty nước ngoài và nội địa đều liên tục đưa ra các các dịch vụ web thế hệ mới nhắm tới người dùng Việt Nam. Bao quát hết các trang Web 2.0 Việt Nam không còn là một công việc dễ dàng.Ngay trong mảng mạng xã hội, các bạn cũng có thể thấy sự đa dạng của các loại hình và các đối tượng mà các trang web này nhắm tới. Trong khi Y!360, VietSpace, YoBanBe cung cấp việc tạo các trang cá nhân và blog theo kiểu truyền thống thì CyWorld là một xã hội ảo còn CyVee lại hướng tới người dùng chuyên nghiệp. Tất cả đang tạo nên một sân chơi mới, một trào lưu mới cho người dùng web tại Việt Nam.

Điều đáng tiếc nhất là chưa mạng nào cung cấp các API để phát triển các ứng dụng như Facebook và gần đây là Google, MySpace vừa làm. Hy vọng một các mạng XH của Việt Nam sẽ vươn lên tầm cao mới trong lần tổng kết sau.

(Lưu ý lần nữa, đây là các đánh giá riêng của cá nhân tôi, các bạn có thể đồng ý hoặc không. Xin lưu lại comment của bạn và xin cho tôi biết các mạng XH khác chưa được đánh giá trong bài này. Cảm ơn.)