Web 2.0 Vietnam Logo

Mạng Xã Hội Cuối Cùng: Google Buzz?

Google, Đánh giá February 23rd, 2010


The last samurai of SNs

Nếu bạn hỏi tôi sản phẩm nào của Google mang tính đột phá nhất sau Google Search thì tôi sẽ không ngần ngại trả lời rằng, đó là… GMail. Tất nhiên, Google không tạo nên một e-mail protocol mới mà chỉ làm một cuộc cách mạng “nho nhỏ” về khái niệm inbox mà mọi người từng tưởng rằng Outlook là tiêu chuẩn vĩnh viễn.

GMail cho thấy trình độ kỹ thuật (cao) của Google trong lĩnh vực web: một sản phẩm thuần Ajax, cực kỳ nhanh và dễ sử dụng. Giống như iPhone trong những ngày đầu tiên, nó làm cho các sản phẩm cùng loại bỗng trở nên lạc hậu, xấu xí. Nó đặt ra những tiêu chuẩn mà các đối thủ phải mất nhiều năm mới bắt kịp. Có thể bạn không đồng ý với nhận định của tôi, nhưng hơn 170 triệu tài khoản GMail có lẽ là những minh chứng thuyết phục nhất.

Google đã có nhiều thử nghiệm với GMail như đưa chat và các tính năng  nhỏ  vào tài khoản mail của người dùng nhưng Buzz là cái làm tốn nhiều giấy mực của giới truyền thông nhất trong những ngày gần đây vì nó là cả một mạng xã hội.

Có thể nói Google Buzz là sự kết hợp của Twitter và Facebook, tận dụng các quan hệ sẵn có trong hộp mail của người dùng để tạo các mối liên kết. Bỏ qua các chuyện om xòm về bảo mật thông tin cá nhân mà Google đã hơi quá tay để lộ khi tạo các mối quan hệ “mặc định” lúc ra mắt sản phẩm, nhìn chung người dùng cảm thấy khá hài lòng vì tự nhiên có một mạng xã hội mà (gần như) không-phải-làm-gì-cả.

Được hưởng lợi từ các tài khoản có sẵn (có phần giống như Zing Me), sẽ không có gì ngạc nhiên nếu số người dùng Buzz tăng lên nhanh chóng và có thể vượt Twitter trong một ngày không xa. Nhiều người tin rằng với Buzz, Google sẽ thay đổi cuộc chơi mạng xã hội và nhanh chóng giành ưu thế so với các mạng khác. Dù vậy, tôi không cho rằng đây là một “siêu phẩm” của Google và dưới đây là hai lý do chính:

Thứ nhất, Buzz không tạo nên một cuộc cách mạng về phương thức giao tiếp như cách Facebook và Twitter đã làm. Google không có nhiều thành tích về mạng xã hội và Buzz cũng giống như một sản phẩm me-too, vay mượn kiểu Follower/Following của Twitter và kiểu Status – Comment của Facebook (tất nhiên, với một số cải tiến). Đồng ý rằng vài cải tiến khá là hữu ích và thú vị, nhưng nó chưa đủ để tạo nên một cuộc lật đổ.

Thứ hai, Buzz bị giới hạn bởi chính GMail. Ý tưởng biến hộp thư của bạn thành một mạng xã hội không phải là mới, ít nhất tôi đã từng nghe ý tưởng này từ Yahoo cách đây vài năm khi Yang còn tại vị. Vấn đề là những người bạn thường xuyên e-mail chưa chắc đã là những người bạn muốn kết nối vì bản chất của e-mail là riêng tư đối lập với mạng XH là mở. Ngoài ra, giả sử 100% số người dùng GMail sử dụng Buzz (con số quá lạc quan, thực tế 30% đã là rất thành công) thì Google cũng còn lâu mới thách thức được Facebook về lượng người dùng.

Về mặt kỹ thuật, nấp dưới bóng GMail, việc cải tiến, nâng cấp Buzz sẽ khó khăn hơn nhiều so với Facebook nên khó có thể bắt kịp Facebook về khả năng thay đổi hay tạo các tính năng phức tạp hơn. Tôi cho rằng sẽ còn nhiều vấn đề mà Google phải đối mặt khi để Buzz bên trong GMail.

Cũng xin nói thêm, Buzz là một sản phẩm mà theo Google nói được phát triển từ yêu cầu bên trong công ty muốn có một công cụ giao tiếp mang tính xã hội hơn mà không phải dùng tới Facebook hay Twitter. Vì thế, Buzz không phải là sản phẩm được làm theo nhu cầu đại chúng. Nhìn cách thiết kế của Buzz chúng ta dễ dàng thấy được nó làm cho geek, đặc biệt khi nó đi theo mô hình follower/following của Twitter — một mô hình mà phần lớn các bạn đọc blog này thấy rất dễ hiểu nhưng lại khá rối rắm với những người dùng thông thường (một trong những lý do chính mà Twitter không phát triển nhanh như mong đợi). Không ngạc nhiên khi Google muốn đưa Buzz vào môi trường Enterprise như một phần của Google Apps vì mạng này có vẻ rất hợp với các nhóm làm việc hay trong nội bộ công ty nơi địa chỉ hộp thư toàn là các đồng nghiệp và mọi thắc mắc đều có phòng IT hay bạn cùng phòng trợ giúp. Nhưng thế giới bên ngoài lại là một câu chuyện hoàn toàn khác.

Vậy ai sẽ là nạn nhân trực tiếp nhất của Google Buzz? Có lẽ Twitter sẽ bị ít nhiều tổn thất, còn Facebook sẽ vẫn vững như thành đồng vì Buzz không đụng vào được những core value của mạng này. Vậy liệu Buzz sẽ là mạng XH cuối cùng? Không, ít nhất là ở Việt Nam :)

Chắc các bạn đã nghe về một mạng XH mà VTC đang thực hiện? Vâng, sẽ là không công bằng khi nói về một sản phẩm chưa ra đời và cũng không có thông tin chắc chắn nào về nó. Nhưng nếu bạn cũng muốn xây dựng một mạng xã hội thì tôi mong nó sẽ có vài điểm sau:

  1. Nó là sự cách tân về phương thức giao tiếp. Hãy quên việc clone Facebook, hay Twitter đi vì người dùng nói chung là rất “ương bướng”, họ chẳng đời nào bỏ cái “đang chạy tốt” lấy cái nhìn giống như cũ mà chưa biết chất lượng ra sao. Họ chỉ dùng mạng của bạn khi họ cảm thấy nó cho họ cách giao tiếp tốt hơn (hay ít ra là khác hơn) so với những cái đã có.
  2. Bạn cần có một “triết lý” rõ ràng và xuyên suốt về cái bạn sẽ làm như ai là đối tượng, cái gì là trung tâm của mạng. Nếu không sản phẩm của bạn sẽ là một đống các “features” cóp nhặt từ nhiều nguồn và hậu quả là bạn sẽ có một sản phẩm rối rắm, không có gì nổi bật, hay tệ hơn, không có gì khác biệt.
  3. Bạn phải thiết kế vì người dùng, những người mà giới IT cho là “stupid” (trong câu nói nổi tiếng “user is stupid”). Nhưng không may họ mới là khách hàng thực sự trung thành của bạn trong khi giới geek sẽ đăng ký và dùng thử mọi thứ nhưng cũng sẽ biến mất nhanh như khi xuất hiện. Đơn giản, dễ hiểu nên là tiêu chí hàng đầu trong thiết kế (nhưng không có nghĩa là sơ sài, qua loa).

Nói thì dễ, làm mới khó — Đúng, nhưng đó dường như là cách tốt nhất để bạn thành công mà không phải “đánh bại Google”, “chôn sống Facebook” hay “tiêu diệt Twitter”. Câu hỏi là tại sao bạn lại muốn làm một mạng XH mà chỉ người Việt Nam mới dùng thay vì làm một cái cả thế giới muốn dùng?