BSD License hay LGPL đem sự tự do nhiều hơn cho developer nhưng điều đó lại đe dọa freedom của người dùng cuối. Bởi vì các bản sửa đổi có quyền được thương mại hóa và đóng mã nguồn.

GPL đảm bảo người dùng phần mềm được tự do mãi mãi – một lý tưởng cao đẹp. Mình cảm thấy Ext JS làm vậy không có gì đáng trách.

@Thai: Hình như mình không đề cập gì tới những khái niệm như phần mềm thương mại (commercial software – CS), phần mềm mã đóng (closed source software – CSS). Đây là một vấn đề khá phức tạp, tuy nhiên, để chúng ta không nhầm lẫn về ngữ nghĩa, mình xin làm rõ những điểm này:

+ Phần mềm thương mại: là những phần mềm được làm ra để cho mục đích thương mại (nói nôm na là để bán lấy tiền). Nghĩa là, trong phần lớn trường hợp, bạn sẽ phải phân phối nó cho khách hàng. Thường thì phần mềm thương mại là mã đóng (closed source) và thuộc sở hữu của một cá nhân hay tổ chức (proprietary software). Một số phần mềm thương mại là mã mở, trong trường hợp này nó sẽ có ít nhất hai loại giấy phép (dual license): giấy phép thương mại và giấy phép mã mở.

+ Giấy phép mã mở chủ yếu chi phối việc bạn có được phân phối lại trong các dự án thương mại hay không. Cụ thể LGPL, BSD hay Apache cho phép điều này (với các điều kiện khác nhau một chút), ngược lại GPL thì tuyệt đối không.

+ Vì thế bạn có thể dùng phần mềm mã mở (kể cả loại giấy phép GPL như MySQL) tự do, kg phải trả phí miễn là bạn không có ý định phân phối lại nó (thí dụ, dùng MySQL trong các dự án web của công ty bạn ngay cả dự án đó lớn như FaceBook). Đây là đọan trích từ Giấy Phép Mã Mở của MySQL:

“Free use for those who never copy, modify or distribute. As long as you never distribute the MySQL Software in any way, you are free to use it for powering your application, irrespective of whether your application is under GPL license or not.”
(Source: http://www.mysql.com/about/legal/licensing/opensource-license.html)

Ngược lại, bạn phải dùng giấy phép thương mại do MySQL AB cấp. Xin xem thêm các trường hợp cụ thể bạn phải mua giấy phép ở đây:
http://www.mysql.com/about/legal/licensing/commercial-license.html

+ Khi phân phối lại các phần mềm mã mở (nếu được phép) bạn phải kèm theo giấy phép và giữ nguyên tham chiếu xuất xứ để người dùng biết được bạn đang dùng các phần mềm mã mở nào, có thể tham khảo mã ở đâu…

+ Nếu bạn mua giấy phép thương mại của một phần mềm mã mở (như của Ext JS hay của MySQL) thì nó sẽ cho phép bạn triển khai trên một số CPU nhất định và/hoặc sử dụng cho số lập trình viên nhất định. Nếu bạn phân phối lại một phần mềm có giấy phép thương mại (thường là dạng thư viện – library) thì tùy trường hợp giấy phép sẽ đòi bạn trả phí thêm cho mỗi bản phân phối (royalty fee) hay kg có rằng buộc này (royalty free). Đương nhiên bạn không cần kèm giấy phép sử dụng và tham chiếu tới các phần mềm bạn mua trong bản phân phối của mình dù nó là mã mở.

Trường hợp các thư viện JavaScript/Ajax như Ext JS khá đặc biệt. Các thư viện này được “phân phối” từ máy chủ tới browser của người dùng (ít nhất theo lập luận của Jack) nên khi nó chuyển qua giấy phép GPL thì đòi hỏi cả dự án web dùng nó phải là nguồn mở. Đây là điểm gây nhiều tranh cãi:

1. Liệu việc sử dụng một ứng dụng web có bị coi là phân phối lại phần mềm hay không?

2. Việc sử dụng một thư viện JavaScript dưới giấy phép GPL có buộc cả dự án phải là mã mở hay không (vì mối liên kết giữa JavaScript và mã server-side có thể chưa đủ mạnh để bị coi là có “liên kết tĩnh” theo định nghĩa của GPL)?

3. Có được phép nén, obfuscate một thư viện JavaScript dùng giấy phép GPL hay không?

Nếu xảy ra tranh chấp và tòa án phán quyết rằng việc sử dụng ứng dụng web không bị coi là phân phối lại phần mềm (nhất là việc phân phối lại các mã JavaScript) thì có nghĩa là chúng ta sẽ có thể dùng Ext JS trong các dự án tương tự như dùng MySQL.

Còn nhiều vấn đề xung quanh câu chuyện này, nhưng hy vọng các bạn sẽ hiểu hơn về các giấy phép mã mở và phạm vi chi phối của chúng.

@Thái. Đồng ý với bạn về việc cộng đồng nếu không thích có thể sử dụng bản cuối cùng để phát triển lên tiếp. Tuy vây, khi nhóm Jack đã sử dụng cộng đồng để phát triển nên sản phẩm này thì họ cũng có nghĩa vụ tham khảo và tôn trọng ý kiến cộng đồng trước khi đưa ra các quyết định quan trọng ảnh hưởng tới nhiều người như thay đổi License từ GPL sang GPL3.

Bình luận ngang một chút về GPL3. Open Source thường được đánh đồng với Tự do, nhưng tự do nhất có lẽ là BSD license, GPL3 tạo ra quá nhiều ràng buộc khiến người ta phải tuân theo và tự đánh mất triết lý cốt lõi của chính mình. Tôi có cảm giác rằng, thay vì việc định vị mình là phục vụ cộng đồng, phần nào GPL3 đã tự định vị mình là anti mã đóng.

Bản thân tôi cho rằng, không thể trách nhóm Ext JS. Ext JS là của họ, họ có toàn quyền quyết định sẽ sử dụng giấy phép nào.

Nếu cộng đồng không thích và nếu cộng đồng đủ mạnh, họ hoàn toàn có thể lấy phiên bản cuối cùng của Ext JS phát hành với license LGPL mà phát triển lên tiếp.

Còn nếu cộng đồng không thể làm chuyện đó, chứng tỏ rằng, phần lớn công sức phát triển Ext JS là của nhóm của Jack, nên họ xứng đáng kiếm được nhiều tiền hơn từ công sức mà họ bỏ ra.

Vả lại, chọn giấy phép GPLv3 cũng không phải là một quyết định tồi, nếu đứng trên góc nhìn của người ủng hộ phần mềm tự do, nguồn mở.

Nếu có ai đó phải trách, tôi nghĩ chính là những người sử dụng Ext JS mà không có những nghiên cứu cần thiết về rủi ro hoặc chỉ chăm chăm muốn *bốc lột* công sức của người khác mà không muốn trả tiền.