Don’t Be Evil
Nhận định, Việt Nam January 19th, 2008
Sự kiện ầm ĩ nhất trong tuần này, chắc các bạn đều biết, là trang tìm kiếm Monava.vn được PR rầm rộ và ngay sau đó là những phát hiện thú vị trong kết quả trả về. Báo Tuổi Trẻ đã đăng một bài khá dài về chuyện này và tất nhiên ddth.com không thể bỏ qua. Tôi cũng thử dùng Monava để search từ khóa “Web 2.0 Vietnam” và so sánh với kết quả của Google tìm từ web và những trang từ Việt Nam. Kết quả là gần 100% giống nhau (trừ các kết quả phụ bị lọc bỏ). Các screenshot này sẽ tự nói lên toàn bộ câu chuyện (xin click để phóng to):
Bạn Khoa nói rằng sẽ RẤT NGẠC NHIÊN nếu Mr Huy, giám đốc của Monava.vn, chứng minh được “Monava cho kết quả hơi giống Google vì sử dụng thuật toán sắp xếp của Google“. Ai cũng biết rằng thuật toán của Google cực kỳ phức tạp, thường xuyên được chỉnh sửa để có các kết quả tìm kiếm đúng nhất và quan trọng hơn là dù bạn có trong tay thuật toán đó (điều gần như không thể) thì bạn cũng không thể có dữ liệu như của Google do hàng chục ngàn server ngày đêm index các trang web trên toàn thế giới. Chẳng hạn blog này từ ngày 12/12/2007 đến nay (mới hơn 1 tháng) đã được Google spider “viếng thăm” 829 link và các công cụ tìm kiếm khác cũng làm tương tự (xem hình lấy từ công cụ analytic). Và chỉ có bằng cách đó thì mọi thứ tôi hay bạn viết ra đưa lên mạng đều có thể tìm thấy qua Google hay Yahoo sau một vài ngày.
Đã có quá nhiều chuyện xung quanh vấn đề “biến của người thành của mình” trong giới IT Việt Nam những năm gần đây. Nó gợi tôi nhớ tới nguyên tắc “Don’t be evil” do chính Google đặt ra cho mình và gần như trở thành nguyên tắc ứng xử được ưa chuộng nhất trong thế giới Internet ngày nay đề cao tính minh bạch và không vi phạm quyền lợi của nhau.
Tôi tin rằng cuối cùng giới IT Việt Nam cũng sẽ phải tuân thủ nguyên tắc của luật chơi này. Internet hoạt động trên cơ sở nội dung (content) và các liên kết (link). Khi bạn dùng lại nội dung của ai thì phải có tham chiếu rõ ràng và nhưng kiểu tham chiếu không có liên kết (như Theo báo Thanh Niên) không được khuyến khích vì một trang web được xếp hạng bằng số liên kết trỏ tới nó. Nếu cả tôi và bạn đều không bao giờ tạo liên kết tới nhau thì cả hai đều cùng “chết chìm” trong bảng xếp hạng của các search engine.
Bạn có thể biên tập lại nội dung văn bản hay đồ họa của ai đó (nếu giấy phép sử dụng cho phép) nhưng đừng quên “credit” tác giả mà cách đơn giản nhất là tạo một liên kết tới trang web của họ. Chẳng hạn theme Wordpress gốc của trang web này do ericulous.com thiết kế, dù có chỉnh sửa khá nhiều tôi vẫn giữ liên kết tham chiếu tới họ vì đó là lý do duy nhất họ bỏ công sức làm ra và miễn phí sử dụng theme này.
Nói rộng ra là việc sử dụng các phần mềm mã mở (open source). Mã nguồn mở là một trong những nền tảng lớn tạo tiền đề cho việc phát triển web hiện đại. Bạn hoàn toàn có thể sử dụng miễn phí 100% LAMP để tạo nên các ứng dụng web 2.0 lớn nhất, phức tạp nhất (mà Facebook là ví dụ điển hình). Tuy nhiên đây là vài điều bạn có thể làm và không nên làm khi sử dụng mã nguồn mở:
- Bạn có thể hoàn toàn lấy mã nguồn và biên dịch theo ý muốn. Ví dụ, bạn có thể biên dịch máy chủ web Apache với các Mod bạn thích để đạt hiệu năng tối đa hay biên dịch MySQL cho mục đích riêng biệt (miễn là bạn biết chắc mình đang làm gì
). Tuy nhiên bạn không thể tuyên bố bản biên dịch đó là sản phẩm mới của mình. - Bạn có thể sửa source code theo ý của mình nhưng đừng “quên” công bố phần sửa đổi nếu giấy phép sử dụng yêu cầu như vậy.
- Bạn có thể thoải mái phân phối lại các thư viện mã nguồn mở trong sản phẩm của mình miễn là bạn giữ nguyên xuất xứ, đóng gói kèm theo giấy phép sử dụng và sản phẩm của bạn tuân thủ những yêu cầu mà (các) giấy phép này đặt ra nếu có.
- Với một số giấy phép rộng rãi nhất, đặc biệt là các thư viện Ajax - JavaScript, bạn có thể obfuscate, nén lại bằng các công cụ riêng nhưng đừng quên kèm phần tham chiếu gốc gác vào các file này.
Để tránh các rắc rối khi sử dụng mã nguồn mở cách tốt nhất là bạn nên công khai minh bạch tối đa những gì bạn đang sử dụng. Thậm chí, bạn sẽ đóng góp rất nhiều cho cộng đồng nếu viết về kinh nghiệm sử dụng và các vấn đề gặp phải khi dùng các sản phẩm này. Bạn sẽ thấy rằng đây là nguyên tắc WIN-WIN — tất cả cùng có lợi mà các đồng nghiệp phương Tây đã tuân thủ một cách tự giác và thích thú.
“Don’t be evil” với chúng ta trước hết là đừng cố che giấu những gì mình đang sử dụng và nhận thành quả của người khác làm của mình. Nếu không chỉ trong tích tắc uy tín của bạn và công ty bạn sẽ tan thành mây khói. Xin hãy nhớ câu: Mua danh ba vạn, bán danh ba đồng!
: chỉ trong vài ngày từ lúc phát hành cuốn sách này đã bán được 50.000 ngàn bản. Theo Tim, tính đến quí 4 năm 2007 thị trường sách về HĐH Mac đã bằng 60% sách viết về Windows. Đây là dấu hiệu rõ ràng về sự trỗi dậy của Mac.
. Lần đầu tiên có một cuốn sách viết về ĐTDĐ trở thành bestseller. Có lẽ kỷ nguyên PC sắp kết thúc thật rồi?
và 
. Có vẻ Flash đang trở về thời hoàng kim trong khi sách về Ajax không còn hot như năm 2006.
: Đây vẫn là cuốn bán chạy nhất trong năm. Trong khi các ngôn ngữ kịch bản phía server như PHP, Ruby, Python… đang tranh giành địa vị quyết liệt thì JavaScript và người anh em họ gần ActionScript gần như độc quyền ở phía client.
Bằng cách tiếp cận đơn giản và thực dụng RESTful đang đẩy các kiến trúc phức tạp của SOAP, UDDI… ra ngoài trung tâm của “cuộc chơi” web service.
là tập hợp các bài luận của những lập trình viên kỳ cựu về cách họ giải quyết các vấn đề “búa tạ”, rất đáng đọc. Đây là cuốn bestseller thứ 9 trong năm.
: cuốn sách nói về cốt lõi của Web 2.0.
Có thể bạn không biết WFC là gì nếu không phải là fan của Microsoft (nó là Windows Communications Foundation, trình bày cách xây dựng các ứng dụng SOA trên Windows). Cuốn này trong số các sách bán chạy nhất chứng tỏ trong SOA công nghệ của Microsoft vẫn có vị trí đáng kể.
là cuốn sách về lập trình “hot” nhất trong những tuần cuối cùng của năm 2007. Có lẽ 2008 là năm của Python chăng?
